10 aylık bebek gelişimi: parmakla gösterme ve ilk sesler

Bay bay yapmıyor. Ama her şeyi parmağıyla gösteriyor; sen de o parmağın bir anlamı var mı diye düşünüyorsun. Var. Hem de ilk kelimeye giden yolun tam ortasında duruyor.

10 aylık bebek gelişimi harekette olduğu kadar iletişimde de görünür. Çoğu bebek bu ayda emekler, tutunup kalkar, mobilyaya tutunarak yan yan yürümeye hazırlanır. Heceleri konuşma ezgisiyle söyler, parmağıyla gösterir, el sallamayı taklit eder. Kelime henüz şart değil; jestler ve anlamlı sesler zaten çok şey anlatıyor.

10 aylık bebek emekler mi, yürür mü

Bu ay emekleme çoğu bebekte oturmuş, hız kazanmış oluyor; kendi başına yürüme ise çoğu bebekte ilk yaş günü civarında geliyor, erkeni de geci de olağan. Tutunup ayağa kalkıyor, bazıları birkaç saniye desteksiz duruyor, elinden tutarsan adım atmayı deniyor. Kalkmak kolay, inmek zor: ayağa kalkıp da nasıl ineceğini bilemeyebilir. Dizlerini bükerek yavaşça oturmayı ona gösterebilirsin.

Mobilyaya tutunarak yan yan ilerlemeye başladıysa tutunduğu şey köşesiz, sağlam ve yerinden oynamaz olsun. Parmaklar da ilerliyor: başparmağıyla işaret parmağının arasında mama parçalarını kapıyor, kutuya bir şeyler dolduruyor, boşaltıyor, yine dolduruyor. İlk ayakkabı konusu açılırsa ucu kapalı, esnek, kaymaz tabanlı, büyümeye biraz yer bırakan bir model yeter; ayağına uyup uymadığına da ayda bir bak. İlk adımlar titrek olur, erken yürüyen bebekler dengeyi bulmak için ayaklarını geniş açar; çoğu bebek birkaç günde kendinden emin yürümeye geçiyor.

Bir önceki ayı merak ediyorsan 9 aylık bebek gelişimine göz atabilirsin.

Parmak neden kelimeden önce gelir

Kelimeden önceki bu dönemde jest, iletişimin köprüsü. Parmağıyla göstermesi, istediği şeye emekleyerek gitmesi, senin hareketlerini taklit etmesi bu köprünün parçaları. Küçük bir sahne düşün: parmağını pencereye uzatıyor, orada bir kedi var. Sen "Evet, kedi, miyav" diyorsun. O bir daha gösteriyor, bu kez dönüp sana bakarak. İşte bu bir sohbet: sıra sende, sıra onda.

Gösterdiği şeyin adını koy, cevabını bekle, çıkardığı sesi ona geri söyle. Yanlış söylerse düzeltmek yerine doğrusunu söylemek yetiyor; "süt" yerine "tüt" diyorsa senin "Evet, süt" demen gibi.

10 aylık bebek hangi kelimeleri söyleyebilir

Çoğu bebek bu ayda hâlâ kelimenin eşiğinde. "Mamamama", "bababa" gibi heceleri zincirliyor; bu sesler dokuzuncu ayın beklenen becerileri arasında ve çoğu zaman henüz anneyi ya da babayı kastetmiyor. Kelime sayılması için aranan şey sesin kusursuz olması değil, tutarlı olması: belirli bir kişi, nesne ya da olay için her seferinde kullandığı bir ses kelime sayılıyor. Yani her akşam arabayı görünce "aba" diyorsa, o bir kelime.

Bir yaşında iki üç kelimesi olan bebek de var, tek kelime etmeden her şeyi anlatan bebek de; aralık geniş. Anlamak söylemekten önce gelir; "bay bay" demiyor diye anlamıyor sanma. Bu aylarda çoğu bebek kısa yönergeleri anlamaya başlıyor; evde şu ikisini deneyebilirsin.

• Odanın öbür ucundaki bir oyuncağın adını söyle, bakıyor mu diye izle.
• "Gel" ya da "ver" gibi kısa bir şeyi elinle de göstererek iste.

10 ay atağı var mı

Bu adla tanımlanmış bir gelişim dönemi yok. Anneler arasında "atak" diye anılan şeyler ise bu aylarda gerçekten üst üste biniyor. Yeni bir beceri uyku saatlerini sallayabilir, anneye yönelme artabilir, daha önce umursamadığı telefon ya da kapı zili sesinden korkmaya başlayabilir.

Sen mutfağa geçince arkandan ağlaması da bu listeye giriyor: odadan çıkınca tepki vermek ve yabancı karşısında çekinmek dokuzuncu ayın beklenen becerileri arasında; yani bu yeni bir evre, bozulma değil. Yapılacak şey basit: kısa, neşeli bir veda; keşfe çıktığında da yakınında dur.

Bu haftalar sana hep kucakta geçiyormuş gibi gelebilir. Bir gün başlayan bir gün de geçiyor; rutin bunu kolaylaştırıyor. Bu yaşta gündüz uykuları dahil günde 12 ile 16 saat uyku bekleniyor; düzenli uyku ve beslenme saatleri de aynı rutinin parçası. Ayrıntısı uyku rutini yazısında.

10 aylık bebekle hangi oyunlar oynanır

8 ile 12 ay arasında oyun için evdeki eşyalar yetiyor: yumurta kolisi, bloklar, toplar, banyoda sıkılan oyuncaklar, kaplar. Ce-ee oyununu biraz zorlaştırabilirsin: yüzünü battaniyenin arkasına sakla, battaniyeyi çekmesine izin ver. Sonra bir oyuncağı önce yarı yarıya, sonra tamamen örtünün altına koy, bulmasını bekle. Sakladığın şeyi aramak 12. ayın beklenen becerileri arasında; yani bu oyun şimdiden sıraya girmiş.

Ellerin işine de bak. Blokları kaba doldurup boşaltmak, iki şeyi birbirine vurmak, "Minik Örümcek" gibi parmak şarkıları: bu ayın oyunları bunlar. Ekran konusunda kural kısa: 2 yaşına kadar yalnız sevdikleriyle görüntülü konuşma.

10 aylık bebek kendi kendine yiyebilir mi

Mama sandalyesinde kaşığı elinden kapmaya çalışıyorsa bu iyi haber. Kendi kendine yemek el göz uyumunun ve bağımsızlığın parçası; bu aylarda yumuşak, küçük parçalı parmak gıdalar genellikle öneriliyor. Kaşık mı el mi diye kararsızsan BLW ile püre yazısı iki yolu da anlatıyor. Parmak yiyecekler sofraya girerken bu yaşta hangi gıdaların verilmediğine yasaklı gıdalar yazısından bakabilirsin; kuruyemiş ve üzüm tanesi gibi sert, yuvarlak şeylere dikkat.

Evde hangi önlemler alınır

Emekleyen ve tutunup kalkan bir bebek için evi bir kez onun göz hizasından dolaş.

• Merdiven: başına ve dibine kapı koy; merdivende tek başına oynamasın.
• Yer: bozuk para, düğme pil, balon parçası gibi küçük şeyler var mı diye bak; diz çöküp bebeğin göz hizasından bakınca daha kolay görünüyor.
• Dolaplar: ilaç ve temizlik ürünleri kilitli dolapta dursun.
• Yürüteç: alma; yürümeyi geciktirebiliyor, devrilme riski var. Yerine tekerleksiz, sabit bir aktivite merkezi ya da ağırlıklı bir itme arabası düşünülebilir.

10 aylık bebeğin kilosu için neye bakılır

Tek bir doğru sayı yok; hekimin baktığı şey, bebeğin kendi çizgisinde ilerleyip ilerlemediği. Aynı yaştaki iki bebek farklı kiloda olabilir ve ikisi de sorunsuz büyüyebilir. Kilo alımı yavaşladığında ya da ani bir kayıp olduğunda beslenme genellikle gözden geçirilir. Ateş, ishal ve kusma da geçici kilo kaybına yol açabiliyor. ASM'deki ölçümleri not edip kontrole götürmek kafandaki soru işaretlerini azaltır.

Doktora ne zaman gidilir

Şunlardan biri varsa ASM kontrolünde açmak ya da çocuk doktoruyla konuşmak için iyi bir sebep var.

• Dokuzuncu ay için beklenen şu becerilerden birkaçını yapmıyor: adını duyunca bakmak, türlü sesler çıkarmak, düşen şeyi aramak, desteksiz oturmak.
• Daha önce yaptığı bir şeyi artık yapmıyor.
• Dokuzuncu aya gelip hâlâ kendi başına oturmuyor.
• Etrafındaki seslere hiç tepki vermiyor.
• İçinden bir şey seziyor, rahat edemiyorsun.

Son madde şaka değil. Aklına takılan ne varsa hekime söyle, gelişim taramasını sor; taramanın gerekip gerekmediğine hekim karar verir.

Bu hafta ne yapabilirsin

Bir gün, bebeğin parmağını uzattığı her şeyin adını söylemeyi dene. Cevabı bir ses, bir bakış ya da el çırpma olabilir; sırayı ona bırak. İlk jestlerini telefonla kısa bir videoya almak, sonraki kontrolde hekime anlatmanın da kolay yolu. Yürümek sonra, sohbet şimdi.

Sık sorulanlar

10 aya giren bebek neler yapar?

Emekler, tutunup kalkar, mobilyaya tutunarak ilerlemeye hazırlanır; parmak ucuyla küçük şeyleri kapar. Parmağıyla gösterir, taklit eder, adını söyleyince bakar, konuşma ezgisine benzeyen sesler çıkarır.

10 aylık bebek ne zaman yürür?

Kendi başına yürüme çoğu bebekte ilk yaş günü civarında gelir; erkeni de geci de olağan. İlk adımlar titrek olur, çoğu bebek birkaç günde kendinden emin yürümeye geçer.

10 aylık bebek hangi kelimeleri söyleyebilir?

Çoğu bebek bu ayda "mama", "baba" gibi hecelerde kalır. Belirli bir kişi ya da nesne için her seferinde aynı sesi kullanıyorsa, söylenişi kusurlu olsa da bu bir kelime sayılır.

10 ay atağı var mı?

Bu adla tanımlanmış bir dönem yok. Yeni hareket becerileri, anneye daha çok yönelme ve seslerden korkma bu aylarda uyku düzenini sallayabilir.

10 aylık bebeğe yürüteç alınır mı?

Hayır. Yürüteç yürümeyi geciktirebiliyor ve devrilme riski var; yerine tekerleksiz, sabit bir aktivite merkezi ya da ağırlıklı bir itme arabası düşünülebilir.

10 aylık bebeğin kilosu ne kadar olmalı?

Tek bir doğru sayı yok. ASM'de aile hekimin kiloyu ve boyu ölçer, bebeğin kendi büyüme çizgisine bakar; kilo alımı yavaşlarsa beslenme gözden geçirilir.