Erken doğum belirtileri nelerdir? Hangisi beklemeye gelmez?

Erken doğum belirtileri, 37. haftadan önce başlayan düzenli kasılmalar, adet sancısına benzeyen alt karın ağrısı, vajinadan sızan ya da birden boşalan sıvı ve sana yabancı gelen bir bel ağrısıdır. Bunlardan biri varsa hastaneyi aramak en doğrusu. Kasılmaların düzene oturmasını ya da sıklaşmasını beklemen gerekmiyor.

Erken doğum belirtileri nelerdir

37. haftadan önce şu işaretlerden biri ortaya çıktığında doğum birimi hemen aranıyor.

• Kasılma: Düzenli aralıklarla gelen kasılmalar ya da karında sertleşme
• Ağrı: Alt karında adet sancısını andıran ağrılar
• Sıvı: Vajinadan damlayan ya da bir anda boşalan sıvı, yani suyun gelmiş olma ihtimali
• Bel: Alışık olmadığın türden bir bel ağrısı

Dinlenmekle ya da hareketle geçmeyen, aralıkları giderek kısalan ağrılar da aynı kapıya çıkıyor. Dördünün birden gelmesi şart değil; bir tanesi yeter. Ne olduğundan emin olamamak bile aramak için yeterli bir sebep.

Erken doğum sancısı neye benzer

Düzenli gelen, giderek sıklaşan ve güçlenen kasılmalara; karın taş gibi sertleşir, sonra gevşer. Yalancı kasılmayı gerçeğinden çoğu zaman gidişat ayırır. Braxton-Hicks kasılmaları rahatsız eder ama genellikle acıtmaz, sık gelmez, giderek de güçlenmez. Gerçek doğum kasılmasında ise ağrı kasılma boyunca artar; kasılmalar zamanla uzar, sıklaşır, kuvvetlenir. Kimi anneler bunu çok şiddetli bir adet sancısına benzetiyor.

Bir de işe yarayan küçük bir alışkanlık var: kasılma defteri. Telefonunun notlarına ya da bir kâğıda her kasılmanın başladığı saati yaz. Mesela şöyle.

• 21.05 kasılma
• 21.14 kasılma
• 21.21 kasılma
• 21.27 kasılma

Aralar dokuzdan yediye, yediden altı dakikaya iniyorsa kasılmalar sıklaşıyor demektir. Hastaneyi ararken telefonda "kasılmalarım dokuz dakikadan altıya indi" diyebilmek karşıdaki ekibin işini epey kolaylaştırır.

Bu defter hastaneye bilgi vermek için; aramaya karar vermek için kâğıdın dolmasını beklemen gerekmiyor. 37. haftayı geçtikten sonra aynı kasılmalar artık "erken" sayılmaz, doğumun başladığını gösteren klasik belirtilere dönüşür; defter de bu kez "ne zaman evden çıkalım" sorusuna cevap olur.

Erken doğum riski kaçıncı haftada başlar

Erken doğum, 37 hafta dolmadan gerçekleşen doğum; tanımda alt sınır olarak 20. hafta alınıyor. Üç dilime ayrılıyor.

• 28 haftadan önce: Aşırı erken
• 28 ile 32 hafta arası: Çok erken
• 32 ile 37 hafta arası: Orta ve geç erken

Bebek yaklaşık 24. haftadan itibaren yaşayabiliyor; ne kadar erken doğarsa o kadar kırılgan oluyor. Sıklık kabaca yüzde sekiz ile her on gebelikten biri arasında veriliyor. Erken doğumların üçte biri 34. haftadan önce oluyor; yani çoğu 34 ile 37. hafta arasına düşüyor.

Halk arasında "yedi aylık doğum" denen durum kabaca "çok erken" dilimine giriyor. Bu yüzden riski bilinen bir gebelikte, yedi gün yirmi dört saat çalışan yenidoğan yoğun bakımı olan bir hastanede doğum planlanması öneriliyor. Hangi hastanenin sana uygun olduğunu doğumunu izleyen hekimle konuşmak en sağlıklısı.

Erken doğumu ne tetikler

Çoğu zaman tek bir suçlu bulunamıyor; birçok vakada neden saptanamıyor. Bilinen risk faktörleri şöyle.

• Önceki gebelikte erken doğum ya da erken su gelmesi
• Rahim ağzında kısalık ya da yetersizlik, daha önce rahim ağzına yapılmış bir girişim
• İkiz ve üçüz gibi çoğul gebelik
• Tedavi edilmemiş idrar yolu ya da genital enfeksiyon
• Gebelikte kanama
• Annede yüksek tansiyon ya da şeker hastalığı
• Sigara
• İki gebelik arasında kısa süre geçmesi

Bu listedeki bazı maddelere zamanında müdahale etmek mümkün. İdrar yolu enfeksiyonu belirtilerini görmezden gelmemek, kanama gördüğünde aile hekimini ya da doğumunu izleyen hekimi aramak bunların başında geliyor. Riskli gebelerde 16 ile 24. haftalar arasında ultrasonla rahim ağzının uzunluğu ölçülüyor; kısalık varsa ilaç ya da dikiş seçenekleri gündeme gelebiliyor. Hangisinin sana uygun olduğuna hekimin karar verir.

Hastaneye gidince ne olur

Ekip önce üç şeye bakar: su gelmiş mi, doğum gerçekten başlamış mı, enfeksiyon var mı. Bunun için iç muayene, kan ve idrar tahlili, kasılmaları ve bebeğin kalp atışını kaydeden KTG, tansiyon, nabız ve ateş ölçümü yapılabilir. Bebeğin duruşuna bakılır, son 24 saatteki hareketleri sorulur.

Gerekirse doğumu yavaşlatmaya yönelik bir tedavi ve bebeğin akciğer gelişimine destek olan steroid iğneleri gündeme gelebilir. İkisi de her durumda uygun değil; hekim gebelik haftasına, enfeksiyon ya da kanama olup olmadığına ve hastanenin yenidoğan imkânlarına göre karar veriyor.

Muayene edilip eve gönderilmen de mümkün. O zaman boşuna gitmiş olmuyorsun; aynı işaretler tekrarlarsa yine gitmen gerekir. Riskli bir gebelikte doğum çantasını biraz erken toplamak, gece yarısı seni hastaneye götürecek kişinin (annen, partnerin ya da bir arkadaşın) numarasını favorilere eklemek o gün aklını epey hafifletir. Belki bu akşam yatmadan önce beş dakikanı buna ayırırsın.

Su erken gelirse ne olur

Kasılma olmadan da su gelebilir; buna erken su gelmesi deniyor. Her zaman doğum başladı demek değil, ama anne ile bebek için enfeksiyon riskini artırıyor. Böyle bir durumda enfeksiyona karşı antibiyotik verilebiliyor, birkaç gün hastanede gözlem istenebiliyor.

Taburcu olduktan sonra şunlardan biri çıkarsa beklemeden geri dönüyorsun: ateş ya da üşüme titreme, yeşilimsi veya kötü kokulu akıntı, kanama, karın ya da bel ağrısı, kasılma, bebek hareketlerinde azalma veya değişiklik. 34 ile 37. haftalar arasında su gelmişse ve idrarda ya da vajinada B grubu streptokok saptanmışsa doğumun hemen başlatılması ya da sezaryen önerilebiliyor. Senin tahlillerinde ne çıktığını ve hangisinin uygun olduğunu hekimin değerlendirir. Suyun gelip gelmediğinden emin değilsen de arayabilirsin; bu kesinliği beklemene gerek yok.

Hastaneyi ne zaman aramalı

• 37. haftadan önce düzenli kasılma, adet sancısına benzeyen ağrı ya da alışık olmadığın bir bel ağrısı başladıysa
• Vajinadan sıvı geldiyse, miktarı az bile olsa
• Vajinal kanama olduysa
• Bebeğin hareketleri azaldıysa ya da değiştiyse
• Suyun geldikten sonra ateşin çıktıysa, akıntın kokulu ya da yeşilimsiyse
• Ne olduğunu çözemiyorsan ama içine de sinmiyorsa

Hastaneye ulaşamıyorsan ya da durum hızla kötüleşiyorsa 112'yi ara. Kararı muayeneden sonra hekimin verir.

Sık sorulanlar

Erken doğum riski kaçıncı haftada başlar?

Erken doğum, 37. hafta tamamlanmadan gerçekleşen doğumdur. 28 haftadan öncesi aşırı erken, 28 ile 32 arası çok erken, 32 ile 37 arası orta ve geç erken sayılır. Risk gebelik boyunca vardır; ne yapılacağını hangi haftada olduğun belirler.

Erken doğum sancısı neye benzer?

Düzenli gelen, giderek sıklaşan ve güçlenen kasılmalar, adet sancısına benzeyen alt karın ağrısı ve alışılmadık bir bel ağrısı biçiminde hissedilir. Dinlenmekle ya da hareketle geçmiyorsa yalancı kasılma ihtimali azalır.

7 aylık doğum riskli mi?

Yedinci ay civarındaki doğum "çok erken" dilimine denk geldiği için yenidoğan yoğun bakım desteği gerektirebilir. Bu desteğin olduğu bir hastanede doğurmak önemlidir; ayrıntısını doğumunu izleyen hekim senin durumuna göre söyler.

Erken doğumu tetikleyen şeyler nelerdir?

Önceki erken doğum, rahim ağzı kısalığı, çoğul gebelik, tedavi edilmemiş enfeksiyon, gebelikte kanama, yüksek tansiyon, şeker hastalığı ve sigara bilinen risk faktörleridir. Birçok vakada ise belirgin bir neden bulunamaz.

Su erken gelirse ne yapmalı?

Kasılma olmasa bile hastaneyi ara; erken su gelmesi enfeksiyon riskini artırır. Emin değilsen de arayabilirsin, kesinliği beklemen gerekmez.