Bebeklerde göbek fıtığı kendiliğinden geçer mi?

Bebeklerin yaklaşık beşte birinde bir gün, uzun bir ağlama nöbetinin ardından göbeğin tam ortasında küçük, yumuşak bir top belirir. Sakinleşince kayboluyor, ağlayınca geri geliyor; sen de bir gözün bebekte, telefona "bebeklerde göbek fıtığı" yazıyorsun.

Bebeklerde göbek fıtığı, göbek çevresindeki kas halkasının doğumdan sonra tam kapanmaması yüzünden o bölgenin dışarı doğru kabarmasıdır. Çoğu bebekte ağrısızdır ve zamanla kendiliğinden kapanır; bu kimi bebekte bir iki yaşa, kimi bebekte dört beş yaşa kadar sürebilir. Evde yapılacak şey çoğunlukla beklemek ve izlemektir.

Bebeklerde göbek fıtığı nasıl anlaşılır

Bebek ağlarken, öksürürken, kaka yapmak için ıkınırken ya da ayağa kalkınca göbeğin üzerinde yumuşak bir kabarıklık belirir; yatıp sakinleşince çoğu zaman içeri çekilir. Boyutu bezelye ile yaklaşık iki santimetre arasında değişir. Ağrı yapmaz ve çoğu hiçbir soruna yol açmaz. Gün içinde birkaç kez çıkıp kaybolması fıtığın tipik davranışı; bebeğin bunu yapması seni ürkütmesin.

Göbek bağı düşüp bölgeye rahatça bakabildiğin günlerde fark etmek kolaylaşır. Küçük bir ipucu: kabarıklığı gördüğün anda fotoğraf çek. Muayene masasında bebek sakinken şişlik kaybolabilir; fotoğraf, hekime senin ne gördüğünü gösterir. Kaka yaparken zorlanan bir bebekte kabarıklık daha belirgin olacağı için kabızlık varsa onu da hekimle konuş.

Göbek fıtığı ne zaman geçer

Çoğu bebekte bir iki yaş civarında kapanır; geç kapananlarda dört beş yaşa kadar sürebilir. Tek bir tarih yok ama seyir kabaca şöyle.

• İlk aylar: En sık yenidoğanlarda ve altı aydan küçük bebeklerde görülür; bebeklerin yaklaşık yüzde yirmisinde olur.
• Bir iki yaş: Çoğu bebekte fıtık bu civarda kapanır; fıtığı olanların yaklaşık yüzde doksanı kendiliğinden düzelir.
• Dört beş yaş: Geç kapananlar da çoğunlukla bu yaşa kadar kapanır; yaklaşık beş yaşında geçmesi de olağan.

Bir iki yaş ile dört beş yaş arasındaki fark kafanı karıştırmasın: biri çoğu bebeğin, öbürü geç kapananların takvimi; ikisi aynı anda doğru olabiliyor. Senin bebeğin hangisine yakın, onu ancak muayene gösterir.

Dört beş yaşından sonra hâlâ duruyorsa ya da fıtık çok genişse çocuk cerrahisi ameliyat kararı verebilir. Zamanına da hekim karar verir.

Muayenede ve ameliyatta neler olur

Tanı çoğunlukla bakarak ve dokunarak konur. Kuşku varsa karın ultrasonu ya da başka tetkikler istenebilir. Hekim kabarıklığı nazikçe karın içine doğru itebilir; içeri giriyorsa bağırsak sıkışmamış demek, girmiyorsa iş acile dönebilir. Bunu evde kendin deneme, o dokunuş hekimin işi.

Ameliyat gerekirse çocuk genel anestezi alır, göbek yakınından küçük bir kesiyle ya da kapalı yöntemle kas halkası dikişle kapatılır. Cilt eriyen dikişle kapatılır, üstündeki bant şeritleri bir hafta on gün içinde kendiliğinden dökülür. Birkaç hafta hareket kısıtlaması gerekebilir.

Göbeğe para ya da bant yapıştırmak işe yarar mı

Yaramaz, üstelik zarar verebilir. Büyüklerden kalma bir gelenek var: fıtığın üstüne bir madenî para koyup sıkıca sarmak. Niyet bebeği korumak, orası belli. Ama fıtığın üstüne bant ya da başka bir şey yapıştırıp içeride tutmaya çalışmak fıtığı geçirmez; ciltte tahriş ve enfeksiyon gibi sorunlara yol açabilir. Baskılı pansuman da uygun değil; fıtığı içeri itmek yalnız hekimin işi.

Bunu büyüklere anlatmak bazen işin en zor kısmı. "Doktor dokunmayın dedi" demek, tartışmaya girmekten genelde daha iyi işliyor.

Göbek fıtığı olan bebeğe ne yapılır

Özel bir tedavi gerekmez; bölgeyi temiz tutup izlemek ve kontrolde hekime göstermek yeter.

• Göbek bölgesini temiz ve kuru tut, banyodan sonra nazikçe kurula. Yenidoğan banyosu ve göbek bakımı bu konuda da işine yarar.
• Üstüne para, bant, kemer ya da sargı koyma.
• Rutin kontrolde aile hekimine ya da çocuk doktoruna göster; ilk kez ne zaman fark ettiğini not al.
• Kabarıklığı her zamankinden büyük ya da farklı gördüğün günlerde fotoğrafla.

Muayeneye giderken telefonuna üç soru yaz: fıtık şu an ne boyutta, bir sonraki kontrol ne zaman, hangi işarette beklemeden gelmeliyim. Cevapları da not et; ertesi hafta "tam olarak ne demişti" diye düşünmekten iyidir.

Doktora ne zaman gidilir

Çoğu fıtık sakin seyreder ama bağırsağın sıkışması acildir. Aşağıdakilerden biri varsa beklemeden en yakın acile git ya da 112'yi ara. Hangisinin ne kadar acil olduğuna hekim karar verir.

• Kabarıklık büyümüş, sertleşmiş ya da yatıp sakinleşince bile içeri girmiyor.
• Üzerindeki cilt kırmızı, morarmış ya da koyulaşmış.
• Bebek dokununca acı çekiyor, her zamankinden çok huzursuz.
• Birden kusmaya başladı.
• Gaz ya da kaka çıkaramıyor, karnı şiş.

Bunlar yoksa da, fıtıktan ilk kez şüpheleniyorsan ya da dört beş yaşından sonra hâlâ kapanmamışsa randevu al.

Sık sorulanlar

Bebeklerde göbek fıtığı neden olur?

Göbek çevresindeki kas halkası doğumdan sonra tam kapanmadığı için o bölge dışarı doğru kabarır. Bebeklerin yaklaşık beşte birinde görülür ve çoğunlukla ağrısızdır.

Göbek fıtığı olan bebeklere ne yapılır?

Çoğu bebekte özel bir tedavi gerekmiyor, hekim izliyor. Bölgeyi temiz ve kuru tutuyor, fıtığın üzerine bir şey koymuyorsun. Yaş ilerledikçe kapanmıyorsa çocuk cerrahisi ameliyat kararı verebiliyor.

Göbek fıtığı ne zaman tehlikeli olur?

Kabarıklık sertleşip içeri girmiyorsa, cilt kızarıp morarıyorsa, bebek acı çekiyor ya da birden kusuyorsa bağırsak sıkışmış olabilir. Bu durum acildir, beklemeden en yakın acile git.

Göbeğe para yapıştırmak fıtığı geçirir mi?

Hayır. Para, bant ya da sıkı sargı fıtığın kapanmasını sağlamıyor, ciltte tahriş ve enfeksiyona yol açabiliyor.

Bebeklerde fıtık nasıl geçer?

Çoğu zaman kendi kendine. Karın duvarındaki halka bebek büyüdükçe kapanıyor; çoğu çocukta okul çağından önce.

Göbek fıtığı ameliyatı ne zaman gerekir?

Dört beş yaşından sonra hâlâ duruyorsa ya da fıtık çok genişse çocuk cerrahisi ameliyat kararı verebiliyor. Zamanına hekim karar veriyor; işlem genel anesteziyle, küçük bir kesiyle yapılıyor.