Bebeklerde reflü belirtileri: normal mi, hangisi sorun?

Büyüklerin repertuvarı bellidir: "Bu kadar kusuyorsa reflüdür, beşiğin başını bir kitapla yükselt, olmadı mamayı değiştir." Üçünde de küçük bir doğruluk payı var; ama biri, hem de en sık uygulananı, bebeğe zarar verebilecek türden.

Bebeklerde reflü belirtileri çoğunlukla şunlar: emzirirken ya da mama verirken, bir de hemen sonrasında süt getirmek, yemekte huzursuzlanmak, öksürmek, hıçkırmak. Bebek bunları yaparken keyfi yerindeyse, kilo alıyorsa ve ağlayıp sırtını germiyorsa ortada çoğu zaman bir hastalık yok: mideyle yemek borusu arasındaki kas halkası henüz tam olgunlaşmamış, o kadar. Ayrımı kusmuğun miktarı değil, bebeğin o anki hâli yapıyor.

Bebeklerde reflü belirtileri neler

Sütün geri gelmesi işin en bilinen yüzü, ama tek yüzü değil. Sık görülen belirtiler şunlar.

• Yemek sırasında ya da hemen sonrasında süt veya kusmuk getirmek
• Yemek sırasında öksürmek, hıçkırmak, huzursuz kıpırdanmak
• Geğirttikten ya da yedirdikten sonra sık sık yutkunmak
• Ağlayıp bir türlü yatışmamak
• Yediği hâlde kilo alamamak, yediği içinde kalmadığı için

Reflü süt hiç geri gelmeden de olabiliyor; buna sessiz reflü deniyor. Bebek kusmuyor ama yemek boyunca rahatsız, öksürüyor ya da yutkunup duruyor.

Normal taşırma ile reflü hastalığı nasıl ayrılır

Bir yaşından küçük bebeklerde süt getirmek çok yaygın. Zorlanmadan, bir ağız dolusu gelen ve bebeği rahatsız etmeyen süt için çoğu zaman doktora gitmek gerekmiyor; bu bebeklere "mutlu kusucu" deniyor. Çamaşır makinesi biraz fazla çalışır, önlükler yetişmez, ama bebek keyifli ve kilosu yerindeyse tablo bundan ibaret.

Reflü hastalığı (GERD) dediğimiz şey, sütün geri gelmesine başka şeyler eklenince başlıyor: yemeği reddetmek, yemek sırasında canı yanıyormuş gibi ağlayıp sırtını yay gibi germek, yeşil ya da kanlı kusmuk, fışkırır gibi güçlenen kusma, şişip sertleşen karın, hırıltı ve öksürük, kilo alamamak ya da ıslak bez sayısının azalması. Bunlardan biri varsa "mutlu kusucu" çerçevesi artık yetmiyor.

Evde en sağlam ölçü bebeğin kilosu. Ne kadar çok kusarsa kussun, düzenli kilo alıyor, bezi bol bol ıslanıyor ve yemek aralarında gülüp oynuyorsa haber iyi. Bebek izlemi için ASM'ye gittiğinde kilosuna zaten bakılıyor; kusmayı da aile hekimine o sırada ayrıca sorabilirsin.

Bebek reflüsü kaçıncı ayda geçer

Zamanında doğan bebeklerin çoğunda ilk yaş gününe doğru, yavaş yavaş geçiyor. Aylar kaba bir çizgi, kesin tarih değil.

• 2 ile 3. hafta civarında, çoğunlukla 8. haftadan önce başlıyor.
• 4 ile 5. ayda en yoğun dönemine giriyor.
• 9 ile 12. ay arasında çoğu bebekte geçiyor. Bebek başını tutup oturmaya başlayınca, sonra da katı gıdayla birlikte hafifliyor.
• Altıncı aydan sonra yeni başladıysa ya da bir yaşından sonra da sürüyorsa hekime sorulur.

Ek gıdaya ne zaman geçileceğini hazırlık işaretlerine ve üç gün kuralına bakıp hekimle birlikte kararlaştırmak bu dönemi de kolaylaştırıyor.

Reflüsü olan bebek nasıl rahatlatılır

İlk adımlar sıkıcı denecek kadar basit. Yedirirken bebeği dik tut, arada ve sonunda geğirt, yedirdikten sonra da 15 ile 30 dakika dik tutmaya çalış. Emziriyorsan meme değiştirirken, biberon veriyorsan yarıda vereceğin küçük bir mola geğirtmek için iyi bir fırsat. Kucak en iyisi: yedikten hemen sonra bebek oturağına koymak karnı büküyor, reflüyü artırabiliyor.

Emzirme ya da biberon pozisyonu da bir ayar noktası. Bebeğin başı gövdesinden yüksekte, çenesi göğsüne yapışmadan beslenirse yutarken daha az zorlanır. Takıldığın bir yer olursa pozisyona aile hekiminle ya da bir emzirme danışmanıyla birlikte bakabilirsin.

Porsiyonu küçültüp öğünleri sıklaştırmak da işe yarıyor; yeter ki bebek gün boyunca toplamda yeterince alsın. Sakin bir ortamda, acele etmeden yedirmek ve sigara dumanından uzak durmak da listede. Emziriyorsan emzirmeye devam et. Kendi beslenmeni ya da bebeğin mamasını hekime sormadan değiştirme. Mamayı koyulaştırmak ya da inek sütü alerjisini araştırmak hekimin vereceği karar; biberona kendi başına tahıl katmak bu kararın yerini tutmaz.

Ağlamalar akşam saatlerine yığılıyorsa ve süt de geri gelmiyorsa tablo reflüden çok koliğe benzeyebilir. Gaz sancısı ayrı bir konu, ama gazı çıkarmanın yolları reflü önlemleriyle büyük ölçüde örtüşüyor.

Reflüsü olan bebek nasıl uyur

Düz bir yüzeyde, sırtüstü. Büyüklerin tavsiyesinin ters teptiği yer burası: beşiğin ya da sepetin başını yükseltmek önerilmiyor, yan ya da yüzüstü yatırmak da seçenek değil. Reflü, güvenli uyku kurallarını gevşetmiyor; bu kuralların tamamı aynen geçerli.

Gece beslemelerinde de düzen aynı: yatırmadan önce bir süre dik tut, geğirt, sonra düz bir yüzeye sırtüstü yatır. Gözün kapanırken bu bekleme uzun gelir, ama yedirdikten sonra bebeği olabildiğince uzun süre dik tutmak reflüyü hafifletiyor.

Hekim muayenede ne yapar

Çoğu zaman hekim bebeğin büyümesine, kilosuna ve nasıl yediğine bakar. Belirtiler önlemlere rağmen sürüyorsa önce inek sütü alerjisini düşünebilir, çünkü ikisi birbirine benzeyebiliyor. Biberonla beslenen bebeklerde mamanın koyulaştırılması ya da hazır koyulaştırılmış bir mama gündeme gelebilir. Bu yetmezse ya da bebek anne sütü alıyorsa mide asidini azaltan ilaçlar konuşulabilir; keyfi yerinde olan ve kilo alan bebeklerde asit ilaçları genellikle işe yaramıyor. Ameliyat çok nadir; ancak öteki seçenekler tükendiğinde ya da ağır durumlarda gündeme geliyor.

Doktora ne zaman gidilir

Şunlardan biri varsa aynı gün aile hekimine ya da çocuk acile git.

• Yeşil, sarı ya da kanlı kusmuk
• Fışkırır gibi, her zamankinden güçlü kusma
• Dışkıda kan
• Karnın şişmesi ya da dokununca canının yanması
• Sıvıyı tutamama, sürekli kusma, susuz kalma belirtileri
• Yatışmayan ağlama, yemeği tamamen reddetme
• Nefes almakta zorlanma, hırıltı, boğulur gibi öksürme
• Yüksek ateş

Şunlar için de randevu alıp konuşmak gerekiyor.

• Dik tutmaya ve küçük porsiyonlara rağmen belirtiler geçmiyor
• Bebek kilo almıyor ya da veriyor
• Reflü altıncı aydan sonra yeni başladı
• Bebek bir yaşını geçti, reflü hâlâ sürüyor

Sonrasına hekim karar verir; neye bakılacağını, ilaç gerekip gerekmediğini o belirler.

Bir de pratik not: çantanda yedek bir tişört ve bir müslin dursun. Kusmuğun kendisi çoğu zaman sorun değil, yalnızca yorucu.

Sık sorulanlar

Reflü olan bebekler nasıl kusar?

Zorlanmadan, bir ağız dolusu kadar, çoğunlukla yemekten sonra. Fışkırır gibi güçlü, yeşil, sarı ya da kanlı kusma reflüden ayrı değerlendirilir ve hekime gösterilir.

Bebeklerde reflü kaçıncı ayda biter?

Zamanında doğan bebeklerin çoğunda 9 ile 12. ay arasında geçiyor. Bir yaşından sonra da sürüyorsa hekime sorulur.

Sessiz reflü ne demek?

Süt ya da kusmuk gelmediği hâlde reflü işaretlerinin görülmesi: yemek sırasında öksürük, yutkunma, huzursuzluk, yatışmayan ağlama.

Reflü olan bebek nasıl yatırılır?

Düz bir yüzeyde, sırtüstü. Beşiğin başını yükseltmek, yan ya da yüzüstü yatırmak önerilmiyor; yatırmadan önce bir süre dik tutup geğirt.

Reflü olan bebeğe ne iyi gelir?

Yedirirken dik tutmak, arada ve sonunda geğirtmek, sonrasında 15 ile 30 dakika dik tutmak, porsiyonu küçültüp öğünleri sıklaştırmak. Mamayı ya da kendi beslenmeni hekime sormadan değiştirme.

Reflüde ishal olur mu?

İshal reflü belirtileri arasında sayılmıyor. Bir haftadan uzun süren ishal hekime gösterilir.