Bit nasıl temizlenir? Islak tarama yöntemiyle adım adım

Sık dişli bit tarağını saçın dibinden uçlara çektin, sonra tarağı beyaz bir kâğıt havluya sildin. Havluda susam tanesi kadar, gri-bej bir şey kıpırdıyor. Önce kepek sandın, sonra yürüdüğünü gördün. Bit nasıl temizlenir diye arıyorsan cevap sade: pahalı bir şey gerekmiyor, yalnız sabır gerekiyor.

Bit en güvenilir biçimde ıslak taramayla temizlenir. Saçı her zamanki şampuanla yıka, üzerine bol saç kremi sür ve sık dişli bit tarağıyla kökten uca iki kez tara. Yeni çıkan bitleri yakalamak için bunu 1., 5., 9. ve 13. günlerde tekrarla. İlaçlı losyon da bir seçenek, ama yalnız canlı bit gördüysen.

Önce emin ol, bit mi kepek mi

Bitin tek kesin kanıtı canlı bit görmek. Kaşıntı ilk akla gelen işaret ama güvenilir değil; ilk bulaşmadan dört ila altı hafta sonra başlayabiliyor, yani çocuk kaşınmıyor diye rahatlamak için erken. Saçtaki "sirke" dediğimiz şey bit yumurtası, mutfaktaki sirkeyle ilgisi yok. Kepek parmakla çekince ya da silkeleyince döküldüğü hâlde sirke kıla yapışık kalır. En kolay kulak arkasında, ensede ve saç çizgisinde bulunur.

Işığı bol bir odada saçı küçük bölümlere ayırıp bak. Saç ıslakken bitler bir süre hareketsiz kaldığı için yakalamak da kolaylaşır. Saç dibinden epey uzakta duran ve yanında canlı bit olmayan sirkeler çoğunlukla çoktan çatlamış boş kabuktur, onlar için telaş gerekmez.

Bit nasıl temizlenir, ıslak tarama adım adım

• Saçı normal şampuanla yıka, durula, havluyla hafifçe sıkıp ıslak bırak.
• Bol saç kremi sür; herhangi bir krem olur. Amaç bitleri yavaşlatmak ve tarağın saçtan kolay geçmesini sağlamak.
• Saçı küçük bölümlere ayır. Tarağın dişleri kafa derisine değecek kadar dipten başla, uca doğru çek.
• Her çekişten sonra tarağı ıslak kâğıt havluya sil; havluya ve tarağa bak.
• Bütün saç bitince baştan bir kez daha geç.
• Kısa saçta yaklaşık 10 dakika sürer; uzun, kıvırcık ya da kabarık saçta 20 ila 30 dakika. Çocuk bu sırada bir şey izlerse işin epey kolaylaşır.
• Bitince kremi durula, tarağı sıcak suda en az on dakika beklet.

Bit kaç günde sirke bırakır, ne zaman tekrar taranır

Yumurtalar yaklaşık bir haftada, bazen biraz daha geç çatlıyor; çıkan yavru bitin büyüyüp yumurta bırakacak hâle gelmesi de bir hafta kadar sürüyor. Tarama takvimi bu döngüye göre kuruluyor. Tek seferde her yumurtayı alamazsın; ama aralıklarla tararsan yeni çıkanları yumurta bırakmadan yakalarsın. Takvim şöyle.

• 1. gün: ıslak tarama. Evdekilerin saçına da bak.
• 5. gün: tekrar tara.
• 9. gün: tekrar tara.
• 13. gün: son tarama.
• 17. gün: herkesin saçını bir kez daha kontrol et. Canlı bit yoksa iş bitmiştir.

Bit en çok neyi sevmez, sirke ve ev yöntemleri

İşe yaradığı gösterilmiş bir ev yöntemi yok. Bit en çok neyi sevmez diye arayanlar çoğunlukla böyle bir şey umuyor; oysa su, saç kremi ve tarak zaten bir ev yöntemi. Geri kalanların çoğu ya boşuna ya da riskli.

• Mutfak sirkesi: sirkeli suyun işe yaradığını gösteren bir çalışma yok.
• Mayonez, margarin, zeytinyağı, vazelin: bunlar için de kanıt yok.
• Çay ağacı, okaliptüs, lavanta gibi uçucu yağlar: önerilmiyor; alerji yapabiliyor.
• Gazyağı ve benzin: asla; yanıcı ve zehirli.
• Elektrikli tarak ve "bit kovucu" ürünler: önerilmiyor.

İlaçlı losyon ne zaman gündeme gelir

Yalnız canlı bit gördüğünden eminsen. Islak tarama tek başına yetiyor ama sabır istiyor; eczanelerde bit için losyon ve spreyler de var. Bunların bitleri bir gün içinde öldürmesi gerekiyor, bazıları yeni çıkan bitler için bir hafta sonra yeniden uygulanıyor. Kutudaki yaş sınırına ve talimata uy, ilacı bir yetişkin sürsün, çocuk saçında ilaçla yalnız kalmasın.

Hangi ürünün çocuğunun yaşına uygun olduğunu ve kaç kez uygulanacağını eczacın ya da hekimin belirler. Önlem olsun diye sürmek doğru değil; bu ürünler korunma amacıyla kullanılmaz, kafa derisini tahriş edebiliyorlar.

Bit yastıkta ne kadar yaşar, evde ne yıkanır

Bit saçtan ayrılınca beslenemiyor ve bir iki gün içinde ölüyor. Zıplamaz, uçmaz, yalnız yürür. O yüzden evi baştan aşağı temizlemene gerek yok; yapılacaklar kısa.

• Tedaviden önceki iki günde kullanılan çarşafı, yastık kılıfını, havluyu, şapkayı ve peluş oyuncakları sıcak suda yıka, sıcak ayarda kurut. Sıcak yıkama her zaman şart sayılmıyor; makine zaten çalışacaksa sıcak ayarın zararı olmaz.
• Yıkanamayan şeyleri iki hafta ağzı kapalı poşette beklet ya da kuru temizlemeye ver.
• Tarağı, fırçayı, tokayı ve saç bandını sıcak suda on dakika bırak.
• Halıyı, koltukları ve arabanın koltuklarını süpür. Böcek ilacı sıkmaya ya da evi ilaçlatmaya gerek yok; üstelik zehirli olabilirler.
• Evcil hayvanlar bit taşımaz, onlarla uğraşma.

Bit okulda ve evde nasıl bulaşır

Bit kafa kafaya temasla geçer: sarılırken, birlikte telefona bakarken, arkadaşta yatıya kalırken. Ortak tarak ve şapka çok daha seyrek bir yol. Havuzdan bulaşma ihtimali düşük, klor da biti öldürmüyor. Saçın temiz ya da kirli olmasının bununla ilgisi yok. Bit en çok anaokulu ve ilkokul çağındaki çocuklarda ve onların ev halkında görülüyor. Kreşe ya da okula yeni başlayan çocuğun sık hastalanması gibi bu da o ortamların sıradan sürprizlerinden.

Evdeki herkesin saçına bak ama yalnız canlı bit bulunanları tedavi et; herkese birden ilaç sürmek gerekmiyor. Tedaviye aynı gün başlamak iyi olur. Sınıflarda dolaşan bir başka misafir de kıl kurdu; o başka bir hikâye, kendini gece kaşıntısıyla belli ediyor.

Bit varsa çocuk okula gidebilir mi

Evet; bit var diye çocuğun okuldan uzak tutulması önerilmiyor. Akşam evde tedaviye başlayıp ertesi gün göndermek yeterli görülüyor. Öğretmene haber verirsen sınıftaki öteki aileler de çocuklarının saçına bakar; okulun kendi kuralı varsa onu öğrenmek en kolayı. Uzun saçı toka ya da örgüyle toplamak kafa kafaya teması azaltır. Okula hazırlık dönemi yaklaşıyorsa bit de bu dönemin küçük, geçici dertlerinden biri.

Çocuğun bit yüzünden utanmasına gerek yok. Tarama saatini sevdiği bir filmle ya da masalla birleştirsen, ne dersin?

Doktora ne zaman

• Kaşımaktan saç derisinde kızarıklık, sızıntı, kabuklanma varsa ya da ensede, boyunda bezler şiştiyse enfeksiyon başlamış olabilir.
• Tedaviye başladıktan iki hafta sonra hâlâ canlı bit görüyorsan ürün işe yaramamış ya da yeniden bulaşıyor olabilir.
• Çocuk iki aydan küçükse ilaç kullanma, hekime sor; bu yaşta yalnız tarakla temizlemek öneriliyor.
• Hangi ilacı ne kadar kullanacağından emin değilsen eczacın ya da aile hekimin yol gösterir.

Sık sorulanlar

Çocuklarda bit kaç günde geçer?

Doğru uygulanan ıslak taramada bile takvim iki haftayı geçiyor. Tarama 1., 5., 9. ve 13. günlerde yapılır, 17. günde herkesin saçı kontrol edilir. O gün canlı bit görmüyorsan geçmiş sayılır.

Saçtaki bit yumurtalarını ne öldürür?

Tek bir şey yok; tarama bu yüzden tekrar ediliyor. Tarak yumurtaların bir kısmını alıyor, çatlayıp çıkanları da sonraki taramalar yakalıyor. İlaçlı ürünlerin bazılarında bir hafta sonra ikinci uygulama öneriliyor; ürünün talimatına bak.

Bit varsa çocuğu okula göndermeli miyim?

Evet, bit tek başına okula gitmeye engel değil. Akşam tedaviye başlayıp ertesi gün göndermek yeterli görülüyor. Okula haber vermen iyi olur.

Bit havuzda geçer mi?

Havuzdan bulaşma ihtimali düşük. Bitler suda saatlerce canlı kalabiliyor ama asıl bulaşma yolu kafa kafaya temas.

Bit için sirke işe yarar mı?

Hayır, sirkeli suyun işe yaradığını gösteren bir çalışma yok. Mayonez, yağ ve uçucu yağlar için de kanıt yok; gazyağı ve benzinden ise uzak dur.