Diş çıkarma belirtileri: ateş ve ishal neden dişten sayılmaz

Öğleden beri üçüncü önlük; çıkardıkların sırılsıklam. Kaşığın sapı, senin parmağın, battaniyenin köşesi; eline ne geçerse ağzında. Akşam termometre biraz yüksek gösterince aklına gelen ilk kelime belli: diş. Oysa o termometre çoğu zaman iki durumu birbirinden ayırıyor.

Diş çıkarma belirtileri genellikle hafiftir: artan salya, her şeyi ısırma ve kemirme isteği, kızarık ve hassas diş eti, huzursuzluk, bozulan uyku, bazen tek yanakta kızarıklık ya da kulak ovuşturma. Vücut ısısı biraz artabilir. Belirgin ateş, ishal ya da kusma ise dişe bağlanmaz; arkasında başka bir sebep aranır.

Diş çıkarma belirtileri nasıl anlaşılır

En sık görülen işaretler salya, kemirme isteği ve şiş diş eti. Belirti listesi uzun ama her bebekte hepsi görülmüyor; kimi bebek dişini neredeyse sessizce çıkarıyor, kimi birkaç gün huzursuz oluyor. Gözüne çarpabilecekler şunlar.

• Dişin geleceği yerde kızarık, şiş, dokununca hassas diş eti.
• Her zamankinden çok salya ve ona bağlı olarak çenede, boyunda pişiğe benzer kızarıklık.
• Eline geçen her şeyi kemirme, ısırma isteği.
• Tek yanakta kızarıklık, yüzde hafif bir döküntü.
• Kulağını ovuşturma.
• Huysuzluk ve bozulan uyku.
• Vücut ısısında hafif bir artış.

Zamanlama da ipucu veriyor. Çoğu bebekte dişler altıncı ay civarında başlıyor; kiminde dördüncü aydan önce, kiminde birinci yaştan sonra geliyor. Kimi bebek dişle doğuyor bile. Erken ya da geç başlamak çoğu zaman aileden geliyor; geç gelen diş tek başına sorun sayılmıyor.

Diş çıkaran bebekte neler dişten değildir

Belirgin ateş, ishal ve kusma dişten değildir. Diş çıkarma genellikle yüksek ateş ya da ishal yapmıyor; diş döneminde ateş çıkarsa başka bir sebep aranıyor. İshali dişe bağlayan bir kanıt da yok. Dişle birlikte görülen ısı artışı hafif kalıyor; belirgin ateş muhtemelen dişten değil.

Neden bu kadar sık karışıyor? Diş dönemi, bebeğin eline geçen her şeyi ağzına götürdüğü aylara denk geliyor. O aylarda yakalanan bir soğuk algınlığı ya da mide virüsü kolayca "diş" diye kayda geçiyor. Burun akıntısı ve öksürük de diş belirtisi değil; bunlar varsa soğuk algınlığı mı, grip mi sorusu daha yerinde. Ağzın içinde küçük yaralar varsa ve bebek yemeyi reddediyorsa akla el ayak ağız hastalığı da gelmeli; o da salya ve huzursuzlukla başlayabiliyor.

Termometre hafif bir yükselmenin ötesini gösteriyorsa ya da tabloya ishal, kusma eklendiyse "diş" demeden önce aile hekimine danışmak daha güvenli.

Bebeklerde diş çıkarma sırası nasıl

Önce ön kesiciler, sonra yan kesiciler, azılar ve köpek dişleri. Yaklaşık sıra şöyle; her bebekte birkaç ay öne ya da arkaya kayabilir.

• Altıncı ay civarı: ön kesiciler, çoğu zaman önce alttakiler.
• Sekizinci ay civarı: yan kesiciler.
• Birinci yaş civarı: ilk azı dişleri.
• Bir buçuk yaş civarı: köpek dişleri.
• İkinci yaş civarı: ikinci azı dişleri.

Süt dişlerinin hepsi çoğu çocukta iki ile üç yaş arasında tamamlanıyor.

Diş huzursuzluğu kaç gün sürer

Bebekten bebeğe çok değişiyor. Kimi bebekte belirtiler birkaç gün sürüp geçiyor; kimi haftalarca huysuz olabiliyor, ağlama nöbetleri ve uyku ile yemek düzeninde değişiklikler görülebiliyor. Dördüncü ay civarında başlayan gece uyanmaları her zaman diş değil; o aylara uyku gerilemesi de denk geliyor.

Zor diş çıkaran bebeğe ne iyi gelir

Temiz parmağınla diş etine hafifçe bastırarak masaj yapmak, çoğu bebekte ilk denenecek ve en çok işe yarayan şey. Sert kauçuktan bir diş kaşıyıcı da iyi gelir; içi sıvı dolu olmayanını seç, buzlukta değil buzdolabında soğut. Buzdolabında soğutulmuş ıslak bir bez parçası da aynı işi görür, yeter ki taş gibi sertleşmesin. Ek gıdaya başlamış bir bebekte soğuk yiyecekler rahatlatabilir; kopan parçalar boğulma riski taşıdığı için yanından ayrılma.

Salyayı sık sık silmek çenedeki kızarıklığı önler. Bebek çok huzursuzsa ağrı kesici gerekip gerekmediğini ve ne kadar verileceğini hekimin belirler; ona sormadan bir şey vermemek en güvenlisi.

Diş döneminde nelerden uzak durmalı

Diş jeli, kehribar kolye ve homeopatik tabletlerden; hiçbirinin yararı gösterilmedi, zararı görüldü.

• Diş jelleri. Nadiren de olsa kandaki oksijen taşınmasını bozabiliyorlar.
• Homeopatik diş tabletleri. Yararı gösterilmemiş, zaman zaman zararlı madde içerdikleri görülmüş.
• Kehribar kolyeler. Ağrıyı geçirmiyor, kopan boncuk boğulmaya, kolyenin kendisi boğazı sıkmaya yol açabiliyor. Boyna ya da bileğe bağlanan her şey için aynı risk geçerli.
• Buzlukta donup taş gibi sertleşmiş kaşıyıcılar. Diş etine iyi gelmek bir yana, zarar verebiliyor.
• Diş etine alkol ya da ağrı kesici tablet sürmek.
• Kaşıyıcıyı kaynatarak sterilize etmek. Ani sıcaklık değişimi plastiğe zarar verebiliyor.

İlk diş çıkınca fırçalamaya ne zaman başlanır

İlk diş göründüğünde: yumuşak bir bebek fırçası ve pirinç tanesi kadar florürlü diş macunu. İlk dişten sonraki altı ay içinde, en geç birinci yaşta bir diş hekimine görünmek öneriliyor. Diş hediği kaynatmak için de iyi bir bahane.

Diş çıkaran bebek doktora ne zaman götürülür

• Ateş çıktıysa. Diş döneminde de olsa ateşin sebebine ve muayene gerekip gerekmediğine hekimin karar verir.
• İshal, kusma ya da emmeyi, yemeyi bırakma varsa.
• Bebek her zamankinden çok huzursuz, teselli edilemiyorsa ya da çok halsizse.
• Dişler yaşıtlarına göre belirgin biçimde geç geliyorsa. Neyin geç sayılacağını hekimin belirler, kontrolde sorman yeterli.
• Doğuştan ya da çok erken çıkan bir diş sallanıyor ya da emmeyi zorlaştırıyorsa.

Sık sorulanlar

Diş çıkarma ateş yapar mı?

Vücut ısısında hafif bir artış olabilir ama belirgin ateş dişe bağlanmıyor. Ateş çıkarsa arkasında başka bir sebep aranır; ne yapılacağına hekimin karar verir.

Diş çıkarma ishal yapar mı?

Hayır; bunu destekleyen bir kanıt yok. İshal varsa dişe bağlamak yerine sıvı kaybını izlemek ve aile hekimine danışmak daha doğru.

Diş çıkarma huzursuzluğu kaç gün sürer?

Bebekten bebeğe değişiyor. Kiminde belirtiler birkaç gün sürüp geçiyor, kiminde dişler art arda geldiği için huysuzluk haftalara yayılabiliyor.

Bebeğimizin diş çıkarmak üzere olduğunu nasıl anlarız?

Artan salya, her şeyi kemirme isteği ve dişin geleceği yerde kızarık, şiş diş eti en sık görülen işaretler. Huysuzluk, bozulan uyku ve tek yanakta kızarıklık da eşlik edebiliyor.

Bebeklerde ilk diş kaç aylıkken çıkar?

Çoğu bebekte altıncı ay civarında; kiminde dördüncü aydan önce, kiminde birinci yaştan sonra. Geç gelen diş tek başına sorun sayılmıyor.

Diş çıkaran bebeğe kehribar kolye takılır mı?

Hayır. Ağrıyı geçirmiyor; kopan boncuk boğulmaya, kolyenin kendisi boğazı sıkmaya yol açabiliyor.