Dış gebelik belirtileri: tek taraflı ağrı ne zaman acil?

Test pozitif çıktı, daha kimseye söylemedin bile. Ama sol kasığındaki sızı iki gündür geçmiyor, sabah çamaşırında kahverengi bir leke gördün ve aklında hep aynı soru: ya gebelik olması gereken yerde değilse.

Dış gebelik belirtileri çoğunlukla gebeliğin 4. ile 12. haftaları arasında ortaya çıkar. En sık görülenler, adet gecikmesiyle birlikte karnın altında tek tarafa yerleşen ağrı, vajinal kanama ya da kahverengi sulu akıntı, omuz ucunda açıklanamayan ağrı ve tuvalette rahatsızlık. Bazı dış gebelikler hiç belirti vermez, rutin ultrasonda fark edilir.

Bu işaretlerin her biri kabızlık ya da mide üşütmesi gibi çok daha sıradan bir nedenden de gelebilir; o yüzden tek bir belirtiye bakarak karar verilmiyor. Tanıyı ultrason ve iki gün arayla bakılan iki kan tahlili birlikte koyuyor.

Dış gebelik nedir, neden olur

Dış gebelik, döllenmiş yumurtanın rahim yerine yolda bir yere tutunması. Normalde yumurta tüpten aşağı inip rahim duvarına yerleşir; dış gebelikte tutunduğu yer çoğunlukla tüpün kendisidir, daha seyrek olarak yumurtalık, rahim ağzı ya da karın boşluğu. Tüp bir bebeği taşıyacak kadar genişleyemez. Bu yüzden böyle bir gebelik devam edemez ve sürdükçe annenin sağlığını tehlikeye atar. Yaklaşık her 90 gebelikten biri dış gebelik.

Riski artıran bazı durumlar var.

• Daha önce dış gebelik geçirmiş olmak
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara bağlı pelvik iltihap ya da tüplerde iz bırakmış bir ameliyat
• Tüplerin bağlanması ya da bu işlemi geri açmak için yapılan ameliyat
• Tüp bebek tedavisi ya da yumurtlatıcı ilaçlar
• Spiral takılıyken gebe kalmak (nadir, ama olursa risk yüksek)
• Sigara içmek ve 35 yaşın üstünde olmak

Yine de pek çok kadında bunların hiçbiri yokken dış gebelik görülüyor; çoğu zaman belirgin bir neden bulunamıyor.

Dış gebelik belirtileri nasıl kendini gösterir

Ağrı en sık tarif edilen işaret. Karnın alt kısmında, çoğu zaman bir tarafta hissedilir; kramp gibi başlayıp gidip gelebilir ya da sürekli bir sızıya dönüşebilir. Gebelikte hafif karın ağrısı ve kramp sık görülür; büyüyen rahmi taşıyan bağlar gerildikçe iki yanda kasık çekilmesi de olabilir. Dış gebeliği düşündüren şey, ağrının tek tarafta inat etmesi ve yanına başka işaretlerin eklenmesi.

Kanama genellikle adet kanamasına benzemez. Daha az, daha koyu olur; bazen sulu, kahverengi bir akıntı olarak görünür. Kulağa tuhaf gelse de omzun ucunda, kolun başladığı yerde hissedilen ve bir nedene bağlanamayan ağrı da belirtiler arasında. İdrar yaparken ya da tuvalete çıkarken duyulan rahatsızlık da listede.

Ev testinde dış gebelik çıkar mı

Çıkar. Dış gebelikte de gebelik hormonu (hCG) salgılanır, bu yüzden ev testi pozitif görünür. Test gebeliğin var olduğunu söyler, nerede olduğunu söylemez.

Dış gebelik nasıl anlaşılır

Gebeliğin yerini iki şey gösterir. Birincisi vajinal ultrason: kadın doğum hekimi rahmin içinde bir gebelik kesesi arar. İkincisi kandaki beta hCG'nin iki gün arayla ölçülmesi. Dış gebelikte bu hormon genellikle normal bir gebeliğe göre daha yavaş yükselir ve daha düşük kalır. Yani tek bir sayıdan çok iki ölçüm arasındaki değişim anlam taşır. Sonuçlar e-Nabız'a düştüğünde iki değeri yan yana görürsün; yorumu ultrasonla birlikte yapacak olan hekimine göstermek, gece yarısı internette tablo karşılaştırmaktan çok daha az yorucu.

Bazen ilk ultrasonda gebelik ne rahimde ne de tüpte net görülür. Buna yeri belirsiz gebelik deniyor. Bu durumda tahliller ve ultrason tekrarlanır; hâlâ netleşmezse hekim laparoskopi, yani karından küçük kesilerle yapılan bir kamera muayenesi önerebilir. Dış gebelik görülürse çoğu zaman aynı işlemde alınır.

Dış gebelik kaçıncı haftada riskli

Belirtiler genellikle 4. ile 12. haftalar arasında çıkıyor; gebelik tüpte büyüdükçe yırtılma riski artıyor. Seyir kabaca şöyle ilerliyor.

• Adet gecikmesi: Test pozitif çıkar. Bu noktada çoğu kadın hiçbir farklılık hissetmez.
• İlk belirtiler: Tek taraflı sızı, lekelenme ya da kahverengi akıntı başlar; genellikle 4. ile 12. haftalar arasında.
• İlk ultrason: Rahimde kese görülmez ve beta hCG takibi başlar. Bir kısım dış gebelik, hiç belirti vermeden tam bu aşamada bulunur.
• Tüp yırtılması: Gebelik tüpte büyümeye devam ederse tüp yırtılabilir. Ani ve şiddetli karın ağrısı, baş dönmesi, bayılma ve soluklukla kendini gösterir; ameliyat gerektirir.

Dış gebelik çoğunlukla iki yoldan biriyle fark ediliyor: ya tek taraflı ağrı ve lekelenme kadını muayeneye götürüyor ya da rutin ultrasonda rahim boş görünüyor. Kanama ile ağrının birlikte olduğu her tablo dış gebelik değil elbette; aynı belirtiler düşükte de görülebiliyor, ayrımı muayene yapıyor. Tüp yırtılması seyrek bir tablo ve tedavisi var; çoğu dış gebelik bu noktaya gelmeden bulunuyor, erken tanının değeri de burada.

Doktora ne zaman, acile ne zaman

Gebe olabileceğini düşünüyorsan, test henüz pozitif çıkmamış olsa bile, şunlardan birkaçı bir aradaysa aynı gün kadın doğum hekimine ya da aile hekimine görünmek iyi olur.

• Karnın altında tek taraflı ve geçmeyen ağrı
• Adetten farklı kanama ya da kahverengi sulu akıntı
• Açıklanamayan omuz ucu ağrısı
• İdrar yaparken ya da tuvalette ağrı

Şunlardan biri varsa beklemeden 112'yi ara ya da en yakın acil servise git. Direksiyona kendin geçme; yanındaki birinden ya da 112'den destek iste.

• Ani ve şiddetli karın ağrısı
• Baş dönmesi, bayılma ya da bayılacak gibi olma
• Belirgin solukluk, bulantıyla gelen halsizlik
• Makatta yoğun bir basınç hissi

Hangi tetkikin ne zaman tekrarlanacağına, izlem mi tedavi mi gerektiğine muayene ve tahlillere bakarak hekimin karar verir.

Dış gebelik nasıl tedavi edilir

Üç yol var: yakın izlem, ilaç ve ameliyat. Dış gebelikte gebeliği kurtarmak mümkün değil; amaç gebeliği güvenle sonlandırmak ve mümkünse tüpü korumak. Hangi yolun seçileceğine belirtiler ve tahlil sonuçları karar veriyor.

• Yakın izlem: Bazı erken dış gebelikler kendiliğinden geriler. Bu yolda beta hCG düzenli ölçülür, gerilemezse başka tedaviye geçilir.
• İlaç tedavisi: Gebeliğin büyümesini durduran bir enjeksiyon yapılır, ardından tahlillerle takip edilir. Bu tedaviden sonra yeni gebelik için en az üç ay beklenmesi öneriliyor, çünkü ilaç gelişen bebeğe zarar verebilir.
• Ameliyat: Genellikle laparoskopiyle, çoğu zaman etkilenen tüple birlikte gebelik alınır. Tüp yırtılmışsa ameliyat acil yapılır.

Kan grubun Rh negatifse ve ilaç ya da ameliyat tedavisi alıyorsan hekimin seninle anti-D iğnesini de konuşur.

Dış gebelikten sonra yeniden hamile kalınır mı

Çoğu kadın, tek tüpü kalsa bile yeniden gebe kalabiliyor. Bir kez dış gebelik geçirenlerde tekrar etme ihtimali daha yüksek ama yine de küçük; bir sonraki gebelikte testin pozitif çıktığı hafta hekimine haber vermen erken ultrasonu planlamaya yeter.

Bedenin toparlanırken duyguların başka bir hızda ilerleyebilir. Henüz kimseye söylemediğin bir gebeliği kaybetmek de bir yas. Çevredekilerin "daha gençsin, yine olur" tesellisi iyi niyetli olsa da çoğu zaman iyi gelmez. Konuşmak istersen annene, bir arkadaşına ya da hekimine söyleyebilir, gerekirse bir ruh sağlığı uzmanına yönlendirilmeyi isteyebilirsin.

Sık sorulanlar

Dış gebelik evdeki testte çıkar mı?

Çıkar. Dış gebelikte de gebelik hormonu salgılandığı için ev testi pozitif görünür. Testin söyleyemediği şey gebeliğin nerede olduğu; bunu ultrason ve tekrarlanan beta hCG tahlili gösterir.

Dış gebelik kaçıncı haftada riskli?

Belirtiler genellikle 4. ile 12. haftalar arasında çıkar. Gebelik tüpte büyüdükçe tüpün yırtılma ihtimali artar, bu yüzden tanının erken konması tedaviyi de kolaylaştırır.

Dış gebelik nasıl anlaşılır?

Vajinal ultrason ve iki gün arayla bakılan beta hCG ile. Dış gebelikte hormon genellikle daha yavaş yükselir ve rahimde gebelik kesesi görülmez; ilk ultrasonda netleşmezse tetkikler tekrarlanır.

Dış gebelik ameliyatsız geçer mi?

Bazen. Bazı erken dış gebelikler yakın izlemle kendiliğinden geriliyor, bazılarında gebeliğin büyümesini durduran bir iğne yetiyor. Gerilemeyen ya da tüpü yırtan gebelikte ameliyat gerekir.

Menopozda dış gebelik olur mu?

Menopoz tamamlandıktan sonra yumurtlama olmadığı için gebelik de beklenmez. Adetlerin düzensizleştiği geçiş döneminde ise gebelik hâlâ mümkün ve 35 yaşın üstünde dış gebelik riski daha yüksek.

Dış gebelikten sonra yeniden hamile kalınır mı?

Çoğu kadın, bir tüpünü kaybetmiş olsa bile yeniden gebe kalabiliyor. Bir sonraki gebelikte erken ultrason için hekimine ilk haftalarda haber vermen yeterli.