5 aylık bebek gelişimi: neler yapar, neye hazırlanır?

Birkaç hafta sonra mutfakta ilk kaşık konuşulmaya başlanacak, birkaç ay sonra da bebeğin yerde kendi başına oturup elindeki oyuncağı evirip çevirecek. Beşinci ay ikisinin de sessiz provası: görünen kısmı ayaklarını yakalayıp ağzına götürmesi, asıl iş ise kimsenin fotoğrafını çekmediği yer minderinde birikiyor.

5 aylık bebek gelişimi çoğu bebekte şöyle görünür: yüzüstüyken kollarına yaslanıp göğsünü kaldırır, karından sırta dönmeye başlar, destekle oturtulunca öne eğilip ellerine yaslanarak kısa süre oturur. Gördüğü oyuncağa uzanır, yakalayıp ağzına götürür, kahkaha atar ve ciyaklar. Hangi becerinin ne zaman geldiği bebekten bebeğe değişir.

Bebek 5 aylıkken neler yapar

Bu ayın tablosu kabaca dört başlıkta toplanıyor.

• Hareket: yüzüstüyken sırtını gerip göğsünü yerden kaldırır, karnının üstünde ileri geri sallanır, tekme atar, kollarıyla yüzer gibi yapar.
• Eller: oyuncağı avucunun tamamıyla, tırmık gibi kavrar; neredeyse her şey ağzına gider.
• Sesler: ciyaklar, dudaklarını titreterek "prrr" yapar, sen konuşunca susup sonra kendi sesiyle karşılık verir.
• İnsanlar: tanıdık yüzleri ayırt eder, aynadaki bebeğe uzun uzun bakar, en çok sana güler.

Bu liste bir sınav değil. Bazı bebekler dönmeyi beşinci ayın başında halleder, bazıları altıncı ayı bekler; ikisi de olağan.

Ses tarafında bu ay küçük bir sohbet başlıyor. Sen bir şey söyleyip sustuğunda bebeğin araya kendi sesini sıkıştırıyorsa, bu, sıra beklemenin ilk hâli. Yapacağın şey basit: çıkardığı sesi ona geri ver, sonra sus ve sırayı bırak. Banyo suyunu doldururken "su geliyor", çorap giydirirken "bir ayak, iki ayak" diye gündelik işleri sesli anlatmak da kelimeyle eylemi eşleştirmesine yardım ediyor. Bir gün senin "prrr"ını taklit ettiğini fark edebilirsin; o an karşılık vermek, aylar sonra gelecek ilk kelimelerin zeminini kuruyor. Ninni ya da çocukluğundan aklında kalan bir tekerleme de iş görür; yeni şarkı ezberlemen gerekmiyor.

5 aylık bebek döner mi, oturur mu

Çoğu bebek bu ay dönmeye başlıyor; kendi başına oturmak içinse hâlâ destek gerekiyor. Hareketin sırası çoğu bebekte aynı: önce başını kaldırmayı öğreniyor, sonra kollarına yaslanıp göğsünü kaldırıyor, karnının üstünde ileri geri sallanıyor. Bu "yüzme" hareketleri beşinci ay civarında beliriyor ve dönmenin, ileride de emeklemenin temelini atıyor. Çoğu bebek önce karından sırta döner; tersi önce gelirse de sorun yok.

Bebeği oturtunca öne eğilip kollarını önüne dayayarak üçayak gibi dengede durduğunu görebilirsin. Arkasına bir yastık koymak ya da onu kucağında dik tutmak bu provaya yetiyor. Kollarına yaslanmadan kendi başına oturmak çoğu bebekte 6 ile 8. aylar arasında geliyor.

Bir de ayaklar var. Sırtüstü yatarken ayak parmaklarını yakalayıp ağzına götürmesi bu ayın en sevimli görüntülerinden. Ayakları yere değince parmaklarını kıvırabilir, zıplar gibi yaylanabilir. Bunlar ileride ayakta durmanın ilk alıştırmaları.

Dönmeye başlayan bebek bir anda yer değiştirir. Bez masasında, yetişkin yatağında ya da kanepede bir saniye bile yalnız bırakmamak, bezi mümkünse yerde açmak bu ayın en somut güvenlik önlemi.

5 aylık bebek neden her şeyi ağzına götürür

Çünkü ağız bu yaşta öğrenmenin ta kendisi; bebek dokuyu, şekli, sertliği ağzıyla tanıyor. Dördüncü ayın sonunda bebeklerin çoğu eline aldığını rahatça ağzına götürebiliyor. Beşinci ayda kavrayış hâlâ kaba: parmakların hepsi birden, tırmık gibi kapanıyor. Oyuncağı bir elinden ötekine aktarmak çoğu bebekte 6 ile 8. aylar arasında, başparmakla işaret parmağını kıskaç gibi kullanmak ise dokuzuncu ay civarında geliyor.

Bu yüzden asıl iş sende: bir gün yere uzanıp onun hizasından etrafa bak. Kanepenin altındaki bozuk para, düğme pil, şişe kapağı, büyük kardeşin lego parçası o hizada çok net görünüyor.

5 aylık bebekle nasıl oynanır

En iyi oyun yeri yer minderi; açılışta sözünü ettiğimiz yer burası. Yukarıdaki becerilerin hemen hepsi bebek yere bırakılınca çalışıyor; kucak da ana kucağı da güzel, ama dönmeyi, uzanmayı, göğsü kaldırmayı oralarda öğrenemiyor. Örnek bir gün şöyle olabilir.

• Sabah, uyanır uyanmaz: kısa bir yüzüstü oyun. Sevdiği oyuncağı uzanabileceği yerin biraz ötesine koy; dönmeyi ve uzanmayı bu küçük mesafe tetikliyor.
• Öğleye doğru: yerde bir ayna. Kendine bakmayı seviyor, sen de arkasından görünüp el sallayınca oyun büyüyor.
• Öğleden sonra: bir oyuncağı örtünün altına yarı saklayıp "nerede?" diye sor ya da ce-ee oyna.
• Akşam, banyodan sonra: kalın sayfalı ya da kumaş bir kitap. Resimleri göster, adlarını söyle, hayvan seslerini çıkar.

Yere düşürdüğü oyuncağı defalarca alıp vermek de bir oyun; bebek kendi hareketinin bir sonuç doğurduğunu böyle keşfediyor. Ekran için öneri net: iki yaşından önce, uzaktaki yakınlarla görüntülü konuşma dışında ekran önerilmiyor.

Bebeklerde 5 ay atağı nedir

"Atak" sözü anneler arasında çok yaygın, ama aylara bağlanmış, tıbben tanımlanmış bir atak takvimi yok. "Atak" diye anlatılan şey çoğu zaman yeni bir becerinin geldiği günlerdeki huzursuzluk: emerken çevreye bakmak, sık sık memeyi bırakmak, gece daha sık uyanmak. Gece uyanmaları birkaç haftadır artmışsa bunun ardında dördüncü ayda başlayan uyku değişimi de olabilir. Böyle dağınık günler çoğunlukla kendiliğinden toparlanıyor; uzayıp seni tüketiyorsa aile hekimine anlatmak iyi gelir.

5 aylık bebeğin kilosu ve boyu ne kadar olmalı

Tek bir rakam yok; doğum kilosu, cinsiyet, beslenme biçimi ve ailenin boy yapısı aynı aydaki iki bebeği birbirinden epey farklı gösterebilir. ASM'de alınan ölçümler büyüme eğrisine işlenir ve hekim tek bir sayıya değil, bebeğin kendi çizgisini izleyip izlemediğine bakar. Ölçümleri bir deftere not edersen sonraki kontrolde soru sormak kolaylaşır; "kendi eğrisinde ilerliyor mu" ve "bir sonraki ölçüm ne zaman" iyi bir başlangıç. Evdeki banyo tartısında bebeği kucağında tartıp farkı almak pratik görünse de gram düzeyinde yanıltabiliyor; asıl ölçümü ASM'deki bebek tartısı verir.

5 aylık bebeğe ek gıda verilir mi

Henüz değil; ek gıdaya altıncı ayda, anne sütünün yanında başlanması öneriliyor. Bu ay hâlâ anne sütü ya da mama ana besin; su, çay ya da meyve suyu eklemeye gerek yok. Beşinci ay yine de hazırlık için iyi bir zaman. Destekle dik oturabiliyor mu, sofradaki yemeğe ilgi gösteriyor mu, kaşığı diliyle dışarı itmeden ağzına alabiliyor mu; bunları şimdiden izlemeye başlayabilirsin. Hazırlık işaretlerinin listesi ve ilk günlerin düzeni ayrı bir yazıda duruyor. Daha erken başlamak gerekip gerekmediğine hekimin karar verir.

Hekime ne zaman danışmalı

Gelişim geniş bir aralıkta ilerliyor ve bir haftalık gecikme çoğu zaman bir şey anlatmıyor. Yine de şunlardan biri varsa bir sonraki kontrolü beklemeden aile hekimine ya da çocuk doktoruna danışmak iyi olur.

• Daha önce yaptığı bir şeyi, örneğin gülmeyi ya da sesle karşılık vermeyi, artık yapmıyorsa.
• Yüzleri gözüyle izlemiyor ya da yüksek sese dönmüyor gibi geliyorsa.
• Yüzüstüyken başını ve göğsünü kaldırmakta hiç ilerleme göremiyorsan.
• Vücudunun bir tarafını belirgin biçimde daha az kullanıyorsa.
• Erken doğduysa ve gelişimini düzeltilmiş yaşına göre nasıl okuyacağından emin değilsen.

Giderken neler yaptığını, neler yapmadığını ve seni neyin kaygılandırdığını kısaca not etmek konuşmayı kolaylaştırır. Değerlendirmeyi ve gerekirse yönlendirmeyi hekimin yapar. Altıncı ayda neler değiştiğini merak ediyorsan 6 aylık bebek gelişimi bir sonraki durak.

Sık sorulanlar

5 aylık bebek oturur mu?

Destekle ve kısa süre oturabilir, genellikle öne eğilip ellerine yaslanarak. Kollarına yaslanmadan kendi başına oturmak çoğu bebekte 6 ile 8. aylar arasında geliyor.

5 aylık bebek dönmüyorsa sorun var mı?

Tek başına çoğunlukla hayır. Dönme beşinci ay civarında başlıyor ama zamanlaması bebekten bebeğe değişiyor; yüzüstü oyuna her gün yer açmak işini kolaylaştırır. Başka becerilerde de geride kaldığını düşünüyorsan hekimine danış.

5 aylık bebek neden her şeyi ağzına götürür?

Çünkü dünyayı en çok ağzıyla tanıyor: doku, şekil ve sertlik bilgisini oradan alıyor. Bu yüzden ağzına sığabilecek küçük nesneleri ulaşabileceği yerlerden kaldırmak gerekiyor.

5 aylık bebeğe ek gıda verilir mi?

Henüz değil. Ek gıdaya altıncı ayda, anne sütünün yanında başlanması öneriliyor; beşinci ay hazırlık işaretlerini izlemek için iyi bir zaman. Daha erken başlamak gerekip gerekmediğine hekimin karar verir.

5 aylık bebeğe su verilir mi?

Ek gıdaya geçene kadar anne sütü ya da mama bebeğin bütün ihtiyacını karşılıyor. Su ve diğer içecekler genellikle altıncı aydaki ek gıda geçişiyle birlikte gündeme geliyor.