Bebeklerde egzama: belirtiler, nemlendirme ve krem seçimi

Yanaklar kıpkırmızı, pul pul. Anneannenin sorusu hazır: "Ne yedirdin de çıktı bu?" Oysa suçlu çoğu zaman tabakta değil, cildin kendisinde.

Bebeklerde egzama, yani atopik dermatit, kuru ve kaşıntılı bir cilt sorunu. Cildin suyu içeride tutup dışarıdan geleni geri çeviren bariyeri zayıflayınca ortaya çıkıyor. Bulaşmaz; genellikle yanakta, alında ve saçlı deride başlar. Bakımın temeli günde en az iki kez nemlendirmek, kortizonlu kremin gücüne ve süresine ise hekim karar verir.

Bebeklerde egzama nasıl görünür, nerede başlar

Bir yaşından küçük bebeklerde egzama çoğunlukla yanaklarda, alında ve saçlı deride çıkar; sonra dizlere, dirseklere ve gövdeye yayılabilir. Cilt kuru, pullu ve kaşıntılıdır. Rengi ten tonuna göre değişir: kimi bebekte kızarık, kimisinde beyazımsı, mor ya da gri görünebilir. Bez bölgesi egzamanın pek uğramadığı bir yer; orada kızarıklık görürsen akla önce pişik gelir. Saçlı derideki pullanma ise konak da olabilir; ikisini ayırmak hekimin işi.

Egzama dalgalar hâlinde ilerler. Cilt bir süre toparlanır, bir tetikleyiciyle yeniden alevlenir, bazen de yer değiştirir. Omuzda ya da bacakta yeni bir leke çıkması bu yüzden tuhaf değil.

Egzama neden olur, yediği şeyden mi

İşin merkezinde cilt bariyeri var. Derinin suyu içeride tutmasına yardım eden filagrin proteini bazı bebeklerde yetersiz kalıyor; cilt kuruyor; sabundan, terden, tozdan kolay tahriş oluyor. Genlerin de payı var: anne ya da babada egzama varsa, ailede astım ya da saman nezlesi görülüyorsa bebekte çıkma ihtimali artıyor. Tam nedeni ise hâlâ bilinmiyor.

Yiyeceğe gelince cevap iki parçalı. Egzamayı başlatan şey yiyecek değil, ama egzamalı birçok çocukta gıda alerjisi de bulunabiliyor ve bazı çocuklarda bir gıda egzamayı tetikleyebiliyor ya da kötüleştirebiliyor. Gerekirse hekim yumurta, süt, soya ya da kuruyemiş gibi gıdaları bir süre çıkarıp sonucu izlemeyi önerebilir. Yani anneannenin sorusu boşuna değil, ama yiyecekleri kendi başına yasaklamak da çözüm değil. O denemeyi hekim yönetsin. Yeni bir gıdaya başlarken üç gün kuralıyla tek tek ilerlemek, bir tepki olursa hangi gıdadan geldiğini görmeni kolaylaştırır.

Egzamayı ne tetikler

Her bebeğin tetikleyicisi farklı; bir süre izleyince seninkini tanırsın. En sık görülenler aşağıda.

• Sıcak ve ani ısı değişimi: kalorifer yanan odadan soğuk sokağa çıkmak, fazla giydirmek, sıcak banyo.
• Sabun, çamaşır deterjanı ve kokulu ürünler: deterjanı değiştirdikten sonra alevlenme olduysa not al.
• Yün ve polyester gibi kumaşlar: tahriş edebiliyor, pamuk daha iyi. Örgü kazak tene değmesin, altına pamuklu bir body girsin.
• Ev tozu akarı, polen, evcil hayvan tüyü ve sigara dumanı.
• Cilt enfeksiyonu.
• Kaşıma: kaşıdıkça cilt bozuluyor, bozuldukça daha çok kaşınıyor. Tırnaklar kısa kalsın; bebeklerde kaşıma eldiveni de işe yarıyor.

Banyo ve nemlendirme düzeni nasıl olmalı

Günde en az iki kez nemlendirme, kısa ve ılık banyo. Saat saat bir çizelge yok, ama adımları bir güne yaymak kolay.

• Sabah: Yüz, boyun, kollar gibi açıkta kalan yerlere nemlendirici.
• Banyo: Kısa ve ılık su, çünkü sıcak su kaşıntıyı artırabiliyor. Sabun yerine nemlendiriciyle ya da kokusuz, hafif bir temizleyiciyle yıkamak daha yumuşak. Kaç günde bir yıkanacağı için tek bir sayı yok; sıklığı hekimle konuş, kısa ve ılık olması şimdilik yeterli.
• Banyodan çıkar çıkmaz: Havluyla sürtmeden, bastırarak kurula; nemlendiriciyi hemen sür.
• Akşam: Uyumadan önce bir kat daha. Toplamda günde en az iki, gerekirse üç kez.
• Cilt toparlayınca: Bırakma. Cilt iyi görünse de nemlendirmeye devam et.

Kaşıntı için yulaflı banyo ürünleri aklına gelebilir; kullanmadan önce hekime sor. Nemlendirici kavanozdaysa parmağını daldırma; temiz bir kaşıkla al ya da pompalı şişe tercih et, başkasıyla paylaşma. Bir uyarı daha: nemlendirici sinmiş giysi ve çarşaf daha kolay tutuşabiliyor. Sobalı ya da şömineli bir evdeysen, bir de sigara içilen ortamlarda bunu aklında tut.

Bebekte egzamaya hangi krem iyi gelir

Yağ oranı yüksek, kokusuz bir merhem ya da krem; suyu fazla losyonlardan daha iyi iş görüyor. Marka önermiyoruz; bebeğinin cildine uyan ürünü zaten hekim yazar, bu ölçüt elinde dursun.

Alevlenme dönemlerinde nemlendiriciye kortizonlu krem eklenebilir; nemlendiricilerle birlikte temel tedavinin parçası. Gücünü, sürülecek bölgeyi ve süreyi hekim belirler. Başkasına yazılmış bir kremi kullanma, çünkü yanlış güçte bir krem bebek cildini zedeleyebilir. Göz kapağı ve göz çevresi için de aynısı geçerli: egzama oraya da uğrayabiliyor; hangi kremin kaç gün sürüleceğine hekime sormadan karar verme.

Bebeklerde egzama geçer mi

Çoğu çocukta yaşla birlikte hafifliyor. Egzama dört çocuktan birine varan oranda görülebiliyor; kimi çocukta 4 yaş civarında gerilemeye başlıyor, birçoğunda 5 ya da 6 yaşa doğru düzeliyor, kimisinde kuru ve hassas bir cilt kalıyor. Hangi çocuğun hangi gruba gireceğini önceden kestirmek zor. Yani hedef "bir daha hiç çıkmasın" değil, "çıkınca kontrolde kalsın". Nemlendiricinin biri komodinin üstünde, biri bez çantasında dursun; alışkanlığı oturtmaya çoğu zaman bu yetiyor.

Doktora ne zaman gidilir

Egzama kendi başına acil değil. İlk kez egzamaya benzer bir döküntü gördüysen ASM'de aile hekimine ya da çocuk doktoruna göstermen yeter. Aşağıdaki işaretler ise enfeksiyonu düşündürür, beklemeden hekime göster.

• Cilt sulanıyor, bal rengi kabuk bağlıyor.
• İçi sıvı dolu ya da uçuğu andıran kabarcıklar, irinli sivilceler çıkıyor.
• Döküntünün çevresi kızarıyor, ısınıyor, şişiyor ya da dokununca bebek ağlıyor.
• Döküntüye ateş eşlik ediyor ya da bebek genel olarak iyi görünmüyor.
• Egzama birdenbire kötüleşiyor ya da hızla yayılıyor.
• Hekimin önerdiği bakıma rağmen düzelmiyor.

Enfeksiyon varsa antibiyotik gerekebilir; neyin acil, hangi tedavinin uygun olduğunu hekim belirler.

Sık sorulanlar

Bebeklerde egzama nasıl geçer?

Tamamen geçirmekten çok kontrol altında tutmak hedefleniyor. Günde en az iki kez nemlendirme, kısa ve ılık banyo, kokusuz ürünler ve alevlenmelerde hekimin yazdığı krem; bakım bu dördünün üstünde duruyor.

Bebeklerde egzama bulaşıcı mı?

Hayır. Egzama cilt bariyerinin zayıflamasından kaynaklanır, bir bebekten diğerine geçmez.

Bebeklerde egzama yediği şeyden mi olur?

Egzamayı başlatan şey yiyecek değil, ama egzamalı birçok çocukta gıda alerjisi de bulunabiliyor ve bazı çocuklarda bir gıda alevlenmeyi tetikleyebiliyor. Gıdayı çıkarıp deneme işini hekim yönetsin.

Bebekte egzamaya hangi krem iyi gelir?

Yağ oranı yüksek, kokusuz bir merhem ya da krem, losyondan daha etkili. Kortizonlu krem gerekirse gücünü ve süresini hekim belirler; başkasına yazılan krem sürülmez.

Göz kapağı egzaması nasıl geçer?

Göz çevresi de egzamanın çıkabildiği yerlerden. Bu bölge için hangi kremin kullanılacağını hekime sor, kendi başına kortizonlu krem sürme.

Omuzda egzama neden olur?

Egzamanın yeri zamanla değişebiliyor, omuz da gövdenin diğer bölgeleri gibi etkilenebilir. Nedeni bölge değil, cilt bariyerindeki zayıflık ve tetikleyiciler belirliyor.