Pişiğe ne iyi gelir? Evde yapılacaklar ve mantar pişiği ayrımı

Pişiğe ne iyi gelir diye sorarsan cevap iki kelime: kuruluk ve koruma. Islak bezi bekletmeden değiştirmek, popoyu ılık suyla temizleyip ovmadan kurulamak, gün içinde bezsiz hava vermek ve çinko oksitli ya da vazelin bazlı bir bariyer kremi cildi örtecek kadar sürmek çoğu pişiği evde toparlıyor. Bu bakımla kızarıklık genellikle iki üç günde belirgin biçimde geriler.

Bir de çoğu annenin bilmediği bir kolaylık var: pişik kremini her bez değişiminde silip baştan sürmen gerekmiyor. Krem kirlenmediyse üstüne yenisi eklenir; bariyer kremin fazlası diye bir şey pek yok. Kızarmış cildi çoğu zaman pişikten çok, o kremi çıkarmak için yapılan ovalama yoruyor.

Pişik neden olur, neden bazen birden çıkar

Pişik, bezin altında sürekli nemli ve sıcak kalan cildin kaka ve idrarla tahriş olmasından olur. Kakadaki sindirim enzimleri cildin üst katmanını aşındırır, idrar da bekledikçe cildi tahriş eden maddelere dönüşür. Bez sürtündükçe zaten yorgun olan cilt kızarır. Bebeklerin en az yarısı bir dönem pişik oluyor; yani gördüğün şey bir bakım hatası değil.

Pişiğin birden alevlendiği dönemlerin çoğunda sebep bezin kendisi değildir.

• Diş çıkarma: Salya arttıkça yutulan kısım bağırsaktan geçer ve pişik riski yükselir; diş çıkarmanın öteki işaretleri de çoğu zaman aynı haftalara denk gelir.
• Ek gıda: Yeni yiyecekler kakanın içeriğini ve sıklığını değiştirir; ek gıdaya başlanan ilk haftalarda pişik sık görülür.
• İshal: Sık ve sulu kaka cildi birkaç saat içinde yakabilir.
• Antibiyotik: Bebeğe ya da emziren anneye verilen antibiyotik, mantarı dengede tutan bakterileri azaltır, pişik mantara dönebilir.
• Yeni bir ürün: Mendil, deterjan ya da bez markası değiştiyse ve kızarıklık tam ürünün değdiği yerdeyse bir hassasiyet olabilir. Şüphelendiğin ürünü iki hafta kadar başka bir şeyle değiştirmek suçluyu bulmayı kolaylaştırır.

En hızlı pişik nasıl geçer

En hızlı, ilk kızarıklığı gördüğün gün bakıma başlarsan geçer. Kabaca şöyle ilerler.

• İlk gün: Bez her ıslandığında ve her kakadan sonra değişir. Gece bezinin uzun süre dolu kalmaması ve sıkı bağlanmaması önemli; dar bez sürtünmeyi artırır.
• İkinci ve üçüncü gün: Kızarıklık solmaya, cilt matlaşmaya başlar. İyileşmeyi görünce bakımı hemen gevşetmemekte fayda var.
• Üçüncü günden sonra: Hâlâ aynıysa ya da kötüleşiyorsa bu artık sıradan bir tahriş olmayabilir. Aşağıdaki mantar işaretlerine bakıp aile hekimine ya da çocuk doktoruna göstermek gerekir.

Bezsiz zaman en ucuz ilaç. Altına su geçirmez bir örtü ya da büyük bir havlu serip bebeği gün içinde birkaç kez açık bırakmak cildin hava almasını sağlar. Kışın kaloriferin yandığı sıcak bir odada bu daha kolay. Kumaş bez kullanıyorsan pişik geçene kadar daha emici hazır beze geçmeyi düşünebilirsin; kumaş bezleri az deterjanla yıkayıp bir kez fazladan durulamak da işe yarar.

Pişikli bebek nasıl temizlenir

Ovmadan, ılık suyla. Kızarmış cilt sürtünmeye dayanamaz; ıslak mendille bastıra bastıra, tekrar tekrar silmek her değişimde küçük bir zımpara gibi işler.

Pişik ağırsa bebeği lavabonun ya da küvetin üstünde tutup ılık suyla durulamak ya da bir şişeden su fışkırtarak kakayı akıtmak cildi neredeyse hiç yormaz. Daha hafif günlerde sade su ve pamuk ya da alkolsüz, kokusuz mendil yeter. Sonra yumuşak bir bezle bastırarak kurularsın, birkaç dakika havada kalır, krem en son gelir.

Kremin temiz kalan kısmını kazıyıp çıkarmaya uğraşmana gerek yok. Kaka bulaşan yer nazikçe alınır, gerisinin üstüne yeni kat eklenir. Pişiğin acısını alan da büyük ölçüde bu: cilt örtülü kaldıkça idrar ve kaka doğrudan değmez, bez değişimleri genellikle daha sakin geçer. Yanma çok belirginse popoyu ılık su dolu bir leğende kısa süre bekletmek de rahatlatır.

Pişik varken banyoyu artırmak cazip gelir ama günde ikiden fazla yıkamak cildi kurutur. Yenidoğan banyosunda olduğu gibi ılık su ve sabunsuz bir temizlik çoğu zaman yeterli.

Evde doğal pişiğe ne iyi gelir

Doğal yolların en işe yarayanı hava, su ve zaman. Bezsiz bırakmak, ılık suyla durulamak, bezi gevşekçe bağlamak; hepsi evde, hiç para harcamadan yapılır. Büyüklerin önerilerine ise biraz daha temkinli yaklaşmak gerekiyor.

• Pudra: Pişikte talk pudrası önerilmiyor. Kuruluk için bezsiz zaman daha güvenli bir yol.
• Nişasta, zeytinyağı, gül suyu: İşe yaradıklarını gösteren bir bilgi yok. Yine de denemek istersen, açık yara yokken ve aile hekimine sorduktan sonra.
• Sabun, bebek losyonu, köpük banyosu: Pişikli cildi tahriş edebilir.
• Antiseptik ya da antibiyotikli krem: Evdeki tüpe uzanmak kolay ama antiseptik kremler de reçetesiz antibiyotikli merhemler de pişikte önerilmiyor; bazı içerikler tahrişi artırıyor.

Aşırı pişiğe hangi krem iyi gelir

Çinko oksit ya da vazelin (petrolatum) içeren, kokusuz bir bariyer krem. Markadan çok içeriğe bak: bu iki madde cildin üstünde bir set oluşturur; ıslaklık da kaka da o setin dışında kalır. Kokusuz olanı seçmek tahriş riskini azaltır.

Ne kadar sürüleceği konusunda ince katman da kalın katman da öneriliyor. Ortak nokta şu: krem cildi tamamen örtmeli ve her değişimde tazelenmeli.

Bu bakıma rağmen geçmeyen pişikte reçeteli kremler devreye girer. Mantar için mantar kremi, inatçı kızarıklık için hafif bir steroid, bakteri varsa antibiyotikli krem. Hangisinin, ne kadar süre kullanılacağını hekimin belirler; bazıları yalnız kısa süre güvenle kullanılabiliyor.

Mantar pişiği nasıl anlaşılır

Mantar (kandida) pişiği kasık kıvrımlarının içinde yoğunlaşan, parlak ve keskin kenarlı kızarıklıkla anlaşılır. Sıradan pişik ise bezin değdiği kabarık yüzeylerde yoğunlaşır, kasık kıvrımlarının içi genellikle temiz kalır.

• Renk ve sınır: Kızarıklık parlak, kenarları kalemle çizilmiş gibi keskin.
• Yer: En yoğun bölge kasık kıvrımlarının içi.
• Çevre: Ana kızarıklığın çevresinde ayrı ayrı küçük kırmızı noktalar ya da sivilceler var.
• Yayılma: Pullanma uyluklara ya da karna doğru yayılıyor.
• Seyir: İyi bakıma rağmen birkaç gündür geçmiyor ya da bir antibiyotik kürünün ardından başladı.

Bu tabloya benziyorsa bariyer krem tek başına yetmeyebilir; mantar kremi reçeteyle alınır, kararı hekimin verir. Bez değişiminden önce ve sonra elleri iyice yıkamak da bulaşmayı azaltır. Kızarıklık bezin hiç değmediği yerlerde, ensede ve sırtta da varsa sebep bez olmayabilir; sıcak günlerde görülen isilik de küçük kırmızı noktalarla çıkar.

Pişik için doktora ne zaman gidilir

• Evde bakıma rağmen iki üç gün içinde düzelmiyor ya da kötüleşiyorsa
• Su toplamış kabarcık, irin, sızıntı, kabuklanan yara ya da soyulan deri varsa
• Bebek antibiyotik kullanırken parlak kırmızı, kenarları noktalı bir pişik çıktıysa
• Pişik çok ağrılı görünüyorsa
• Pişikle birlikte ateş varsa ya da bebek her zamankinden huysuzsa
• Kızarıklık bezin dışına yayılıyorsa

Aile hekimin ya da çocuk doktorun kızarıklığa bakıp hangi kremin gerektiğini belirler. Randevuya kadar her gün aynı ışıkta bir fotoğraf çekmek, değişimi anlatmanı kolaylaştırır. Çoğu pişik ise bir hafta sonu evde, bol hava ve kalın bir kat kremle unutulup gider.

Sık sorulanlar

Pişik kremi ne sıklıkla sürülür?

Her bez değişiminde. Temiz kalan krem silinmez, üstüne yeni kat eklenir; yalnız kaka bulaşan kısım nazikçe alınır.

Bebek pudrası pişiğe iyi gelir mi?

Hayır. Pişikte talk pudrası önerilmiyor. Kuruluk için pudra yerine bezsiz zaman ve ovmadan kurulamak daha güvenli.

Pişik kaç günde geçer?

Evde iyi bakımla çoğu pişik iki üç gün içinde belirgin biçimde geriliyor. Bu sürede düzelmeyen ya da kötüleşen pişiği hekime göstermek gerekir.

Islak mendil pişiği artırır mı?

Alkollü ve kokulu mendiller hassas cildi tahriş edebiliyor. Pişik varken sade su ve pamuk ya da alkolsüz, kokusuz mendil daha iyi bir seçim.

Mantar pişiği nasıl anlaşılır?

Kızarıklık parlak ve keskin kenarlıysa, en yoğun yeri kasık kıvrımlarının içiyse ve çevresinde ayrı küçük kırmızı noktalar varsa mantar düşünülür. Mantar kremi reçeteyle alınır, kararı hekimin verir.

Zeytinyağı pişiğe iyi gelir mi?

İşe yaradığını gösteren bir bilgi yok. Denemek istersen açık yara yokken ve aile hekimine sorduktan sonra; bariyer krem, hava ve ovmadan temizlik daha güvenilir.