Bebeklerde isilik: kışın neden çıkar, nasıl geçer?

Gece ikide bezini değiştirmek için tulumun çıtçıtlarını açıyorsun. Ensesi nemli, göğsünün üstünde iğne ucu kadar kırmızı noktalar. Kalorifer akşamdan beri sonuna kadar açık; üstünde body, tulum, bir de battaniye var.

Bebeklerde isilik, ter bezlerinin ağzı tıkanınca terin deri altında kalmasıyla çıkan bir döküntü; yaza özgü sanılır ama kışın da sık çıkar, sebebi bazen giysiden çok akşam sürdüğün krem. Küçük kırmızı kabarcıklar ya da su dolu minik noktalar hâlinde, en çok ensede, göğüste, sırtta, saç çizgisinde ve bezin altında görülür. Çoğu zaman zararsızdır; bebek serinleyip cildi kuruyunca genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden geçer.

İsilik olup olmadığı nasıl anlaşılır

İsilik özellikle hayatın ilk haftalarında çok sık görülür; bebek vücut ısısını büyükler kadar iyi ayarlayamıyor. Döküntü kaşındırabildiği için bebek her zamankinden huysuz ya da kıpır kıpır olabilir. Esmer tende kırmızıdan çok gri ya da beyazımsı görünür, fark etmesi de zorlaşır. Bulaşıcı değildir; kardeşinden kapmaz, ona da geçmez.

İpucu çoğu zaman döküntünün yerinde saklı. İsilik havanın dolaşmadığı yerleri sever: boyun kıvrımları, koltuk altı, dirsek ve diz içleri, giysinin sıkı oturduğu bel, bez bölgesi. Bebeği serin bir odada birkaç saat hafif giydirince noktaların solmaya başlaması da ikinci işaret.

Bebeklerde isilik kışın neden çıkıyor

Kalorifer, kat kat giysi, beşiğe sımsıkı tutturulmuş battaniye, pusette ya da oto koltuğunda geçen uzun saatler. Bunların hepsi isiliği kolaylaştırıyor; ortak noktaları, deriyle hava arasına engel koymaları. "Üşümesin" diye eklenen her kat, terin buharlaşacağı yolu biraz daha kapatıyor.

Bir de krem var. Kışın isilik çoğu zaman cilde sürülen yağlı merhemlerden çıkıyor; bunlar ter bezlerini tıkıyor. Döküntünün yeri bu yüzden bir şüpheli listesi gibi okunabilir.

• Alında: saça sürülen yağ ya da krem.
• Yanakta ve çenede: emzirirken meme ucuna sürdüğün lanolinli krem, bebeğin yüzüne geçmiş olabilir.
• Göğüste: öksürük için sürülen mentollü merhem.
• Ensede ve sırtta: fazla kat giysi ve sıkı battaniye.
• Sırtta ve kalçada, uzun bir yolculuktan sonra: oto koltuğu ya da puset.

İsilik olan bebeğe ne iyi gelir

Serinlik. Kuruluk zaten onun ardından geliyor. Evde yapılabilecekler kısa bir liste.

• Serin bir banyo ya da serin suyla ıslatılmış ince bir bez. Banyoyu sabunsuz yap; sonra cildi ovmadan, hafifçe bastırarak kurut ya da kendiliğinden kurusun.
• Bol, ince, pamuklu giysi; mümkünse döküntülü bölge bir süre açıkta kalsın.
• Serin bir oda. Kaloriferi biraz kısmak ya da kısa süre pencere açmak çoğu zaman yeter.
• Boyun ve koltuk altı gibi ter ve salyanın biriktiği kıvrımlara ayrıca dikkat.
• Kaşınan yeri ovmak yerine hafifçe dokunmak; bebeğin tırnaklarını kısa tutmak.

Bebeğe kendinden fazla kat giydirmeden önce ensesine dokun. Nemliyse bir kat fazla demektir. Uykuda da aşırı ısınmamak güvenli uykunun temel kurallarından biri; ince bir uyku tulumu kalın yorganın yerini rahatça tutar. Sıvı için küçük bebekte akla gelecek şey ek su değil, daha sık emzirmek.

İsiliğe pudra ya da krem sürülür mü

Hayır. Kalın, yağlı krem ve merhemler gözenekleri daha çok tıkıyor; parfümlü ürünler de bu listede. Pudra ise ayrı bir konu: bebek pudrası ya da talk pudrası sürülmez, solunduğunda akciğere ciddi zarar verebilir. Büyüklerin "biraz pudra serp, kurusun" tavsiyesi iyi niyetli, ama isiliğin çaresi kurutmak değil, serinletmek.

İsilik mi alerji mi, yoksa pişik mi

İsilik sıcaktan ve terden sonra çıkar, örtülü ve terleyen yerlerde toplanır, serinleyince geriler. Yeni bir yiyecek, deterjan ya da üründen sonra başlayan, gün içinde yer değiştiren kabarık plaklar daha çok alerjiyi düşündürür. Bezin içinde, idrarla ve kakayla temas eden deriyle sınırlı kalan kızarıklık ise genellikle pişiktir ve bakımı farklıdır. Ateşle birlikte gelen her döküntü ayrı değerlendirilir; kızamık gibi hastalıklar da döküntüyle seyrediyor. Emin olamadığında ayrımı hekimin yapar.

Doktora ne zaman gidilir

• Ateş çıktıysa. Çok küçük bebekte ateş beklemeden hekime gösterilir; eşiği hekimin belirler.
• Döküntü iltihaplı görünüyorsa: dokununca acıyorsa, irin ya da akıntı varsa, kızarıklık yayılıyorsa.
• Bebek her zamankinden az emiyor, az hareket ediyor ya da çok halsiz görünüyorsa.
• Serinletmeye rağmen birkaç gün içinde düzelmiyor ya da bir gün içinde kötüleşiyorsa.
• Dudakta, gözde şişlik ya da nefes almada zorluk varsa: bu acil, 112'yi ara.
• Ne olduğundan emin değilsen. Döküntü seni kaygılandırıyorsa hafif görünse bile hekime göster; aile hekimin bu soruya alışık.

Sık sorulanlar

İsilik olan bebeğe ne iyi gelir?

Serinletmek ve cildi kuru tutmak. Sabunsuz serin banyo, serin ıslak bez, ince pamuklu giysi ve serin bir oda en çok işe yarayanlar; kalın krem ve pudra ters tepiyor.

İsilik ve alerji nasıl ayırt edilir?

İsilik sıcakla ve terle çıkar, terleyen bölgelerde toplanır ve serinleyince geriler. Yeni bir yiyecek ya da üründen sonra başlayan, yer değiştiren kabarık döküntüde hekime danışmak gerekir.

Anne sütü isiliğe iyi gelir mi?

Anne sütünü döküntünün üstüne sürmenin bilinen bir yararı yok. İşe yarayan şey serinlemek; sık emzirmek ise bebeğin sıvı ihtiyacını karşılar.

Bebek isiliğine pudra sürülür mü?

Hayır. Pudra solunduğunda akciğere zarar verebilir, isiliğin çaresi de kurutmak değil serinletmek. Kalın ve yağlı kremler de gözenekleri tıkadığı için sürülmez.

İsilik bulaşıcı mı?

Hayır. Ter bezlerinin tıkanmasıyla çıkar; kardeşinden kapmaz, ona da geçmez.

Bebeklerde isilik kaç günde geçer?

Bebek serinletildiğinde genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden geçiyor. Evde bakıma rağmen düzelmiyorsa ya da kötüleşiyorsa hekime gösterilmeli.